سپندارمذ روز از اسفندماه برابر با 5 اسفند در گاهشماری ایرانی
اینک زمین را می ستاییم؛
زمینی که ما را در بر گرفته است.
ای اََهوره مَزدا !
زنان را می ستاییم.
زنانی را که از آن ِتو به شمار آیند
و از بهترین اَشَه برخوردارند، می ستاییم.
اوستا - یسنا 38 - بند 1
زمینی که ما را در بر گرفته است.
ای اََهوره مَزدا !
زنان را می ستاییم.
زنانی را که از آن ِتو به شمار آیند
و از بهترین اَشَه برخوردارند، می ستاییم.
روز پنجم هرماه و ماه دوازدهم هر سال «اسفند» یا «سپندارمذ» نام دارد. این واژه که در اوستایی «سْپِنـْـتـَه آرمَئیتی»(Spenta-Ârmaiti) می باشد و نام چهارمین امشاسپند است، از دو بخش «سپنته» یا «سپند» به مانک پاک و مقدس و «آرمئیتی» به معنی فروتنی و بردباری تشکیل شده است و معنی این دو با هم فروتنی ِپاک و مقدس است.
این واژه در پهلوی «سپندارمت»(SpandÂrmat) و در فارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» شده است.
امشاسپند سپندارمذ، نگهبان و ایزدبانوی زمین ِسرسبز و نشانی از باروری و زایش است. جشن «سپندارمذگان» یا «اسفندگان»، روز گرامیداشت زنان در ایران باستان بوده و این روز به نام «مردگیران» یا «مژدگیران» یا «مزدگیران»(=هدیه گرفتن از مردان) نیز در ادبیات فارسی بكار رفته است.
یکی دیگر از نام های این جشن نیز، جشن «برزگران» یا «برزیگران» است که به مناسبت نقش مهم برزگران و کشاورزان در سبز کردن زمین و باروری زمین بوده است.
به بیان ابوریحان بیرونی، «اسفندارمذ» ایزد موکل بر زمین و ایزد حامی و نگاهبان زنان شوهر دوست و پارسا و درست کار بوده. به همین مناسبت این روز، عید زنان به شمار می رفت. مردم به جهت گرامیداشت، به آنان هدیه داده و بخشش می کردند. زنان نه تنها از هدایا و دهش هایی برخوردار می شدند، بلکه به نوعی در این روز فرمانروایی می کردند و مردان باید که از آنان فرمان می بردند.
گردیزی نیز در کتاب زین الاخبار خود به واژه ی «مردگیران» اینگونه اشاره کرده است که از این جهت این جشن را مردگیران می گفتند که زنان به اختیار خویش و با آزادی، شوی و مرد زندگی خود را برمی گزیدند.
هنوز نیز در برخی از گوشه های ایران زمین مانند اصفهان، پهله، ری و دیگر شهرهای ناحیه ی مرکز و غرب ایران، مراسم جشن اسفندگان همچون گذشته برگزار می شود، در این روز بانوان لباس و کفش نو می پوشند، زنانی که مهربان، پاکدامن، پرهیزگار و پارسا بوده اند و در زندگی زناشویی خود فرزندان نیک را به جامعه تحویل داده اند مورد تشویق قرار می گیرند و از مردهای خود پیش کش هایی دریافت می کنند. آن ها در این روز از کارهای همیشگی خود در خانه و زندگی معاف شده و مردان و پسران وظایف جاری زنانه را در خانه به عهده می گیرند.
بن نوشت ها :
1. گاه شماری و جشن های ایران باستان - هاشم رضی
2. تاریخ نوروز و گاه شماری ایران - عبدالعظیم رضایی
3. ترجمه ی فارسی آثارالباقیه ابوریحان بیرونی - اکبر دانا سرشت
4. جشن های ایرانی - پرویز رجبی
5. راهنمای زمان جشن ها و گردهمایی های ملی ایران باستان - رضا مرادی غیاث آبادی
6. فرهنگ لغات مرحوم دهخدا
7. فرهنگ فارسی برهان قاطع
نیز ببینید :
سخنی دیگر در باره زمان جشن اسفندگان - تارنمای پژوهش های ایرانی
| دیــدگــاه هـا | |
اگر درباره ی این نوشتار نگرشی دارید می توانید در این بخش بنویسید :
|
بازدیدها : 14194
 دیدگاه ها : (24) |
| 1. پیامی از کامران, فرستاده شده در تاریخ 25-بهمن-1386 ساعت 22 بسیار ممنون به خاطر اطلاع رسانی برای این قوم به تاراج فرهنگی وتاریخی رفته .همه خموش و ما هم مدهوش کی می شود کرد تاریخ را فراموش |
| 2. پیامی از مجتبی, فرستاده شده در تاریخ 25-بهمن-1386 ساعت 22 درود بر شما. سپاس به جهت آوردن سندهای معتبر |
| 3. پیامی از اسفندیار کامروا, فرستاده شده در تاریخ 25-بهمن-1386 ساعت 22 درود بر شما که پاسداری از آیینهای ایرانی را درست و اصولی پی گیری میکنید. گهگاه دیده میشود که بی سوادان و نا آگاهان از تقویم ایرانی صحبت از 29 اسفندماه میکنند که این خود در درجه اول پایمال کردن دقیق ترین نظام گاهشماری جهان یعنی گاهشماری ایرانی (خورشیدی) است. از شما سپاسگزارم که تاریخ درست این جشنها را یادآوری میکنید تا کسانی که از روی نادانی یا به عمد در ظاهر ایراندوستان قصد در از بین بردن این گاهشماری را دارند دستشان کوتاه شود پاینده ایران و ایرانی اسفندیار از اهواز |
| 4. پیامی از راستین, فرستاده شده در تاریخ 26-بهمن-1386 ساعت 03 با درود من هم با دیدگاه اسفندیار گرامی موافقم، خیلی هستند از این به ظاهر فرهنگ دوستانی که برایم نامه میفرستند و تبلیغات فرهنگی میکنند و دم از میهن پرستی میزنند ولی بیشتر وقتها نامه هایشان با حروف لاتین است و پر از کلمات خارجی یا مثلا همین 29 را که اسفندیار گرامی مثال زد. نمیدانند چه میکنند از طرفی شعار میدهند و از طرفی ضربه میزنند خسته نباشید |
| 5. پیامی از احد, فرستاده شده در تاریخ 27-بهمن-1386 ساعت 00 من اين مطلبو توي وبلاگم با منبع كپي كردم .از همه ي دوستان مخصوصا وبلاگنويسان عزيز خواهش ميكنم به زنده نگه داشتن جشن اسفندگان كمك كنند. |
| 6. پیامی از پیمان, فرستاده شده در تاریخ 27-بهمن-1386 ساعت 00 ممنون از زحمات شما. به نظر من باید طرحی ریخت تا بتوان اینگونه جشن ها را مجددا نهادینه کرد. |
| 7. پیامی از مهرداد, فرستاده شده در تاریخ 27-بهمن-1386 ساعت 00 به امید فردای بهتر |
| 8. پیامی از محمود, فرستاده شده در تاریخ 29-بهمن-1386 ساعت 22 با درود به شما سپاسگزارم از زحمات شما امیدوارم روزی دوباره جشنهای باستانی ایران در سراسر سرزمین ایران زنده شده و هویت ایرانی ما باعث افتخارمان باشد نه شرممان! بدرود |
| 9. پیامی از مریم, فرستاده شده در تاریخ 29-بهمن-1386 ساعت 22 درود فراوان بر شما به خاطر یاداوری فرهنگ به تاراج رفته ی ایرانیان |
| 10. پیامی از خورشید, فرستاده شده در تاریخ 29-بهمن-1386 ساعت 22 با درود به شما. از کوششتان برای آشنا کردن نسل جوان با شهریگری (تمدن) گذشتگانشان سپاسگزارم. پاینده باشید. |
| 11. پیامی از مجتبی, فرستاده شده در تاریخ 11-اسفند-1386 ساعت 20 فوق العادست باید دستتونو بوسید |
| 12. پیامی از ماپار, فرستاده شده در تاریخ 25-فروردین-1387 ساعت 15 با سپاس از شما اميدوارم مسئولين محترم بدانند كه بهترين راه جهت جلوگيري از نفوذ فرهنگ بيگانه ؛ پاسداشت واحترام به سنت هاي نيك گذشتگان است. |
| 13. پیامی از سجاد, فرستاده شده در تاریخ 25-شهریور-1387 ساعت 18 با سلام خسته نباشید و تشکر از مطالب مفیدی که در سایتتان قرار دادین. امیدوارم در این راستا راسخانه تر از گذشته فعالیت کنید و آداب و روسوم آریابوم را نه تنها در سطح ملی بلکه رد سطح بین الملل رواج دهید. به امید روزی که تمام جوانان ایرانی به جای 14 فوریه، 5 اسفند به عشق خود هدیه دهند. |
| 14. پیامی از رویا, فرستاده شده در تاریخ 24-آذر-1387 ساعت 19 هیچ چیز نمیتونه عشق ایران از من بگیره.ممنون که به این عشق دامن میزنید. |
| 15. پیامی از مهران, فرستاده شده در تاریخ 28-دی-1387 ساعت 00 به امید روزی که عشق اهورایی دنیا را فراگیرد |
| 16. پیامی از فرشید, فرستاده شده در تاریخ 09-بهمن-1387 ساعت 14 آفرین بر شما ایرانیان راستین؛من ایرانیم و ایران را بافرهنگ راستینش دوست دارم ممنونم که مرا از بودن چنین روز زیبایی در فرهنگ ملی ما مطلع فرمودید. |
| 17. پیامی از ُسایه, فرستاده شده در تاریخ 11-بهمن-1387 ساعت 10 با سپاس فراوان درود بر شما و تمامی آنانی که به این سرزمین وبه آیین پاکش عشق میورزند. شاد زی مهر افزون |
| 18. پیامی از ميترا, فرستاده شده در تاریخ 25-بهمن-1387 ساعت 18 كاش مردم ما به جاي تقليدكوركورانه از غرب و برپايي جشن ولنتاين به داشته هاي خودمباهات مي كرد و جشن عشق و دوستي اسفندگان را با افتخار برپا مي كرد. فرهنگ غرب براي غرب زيباست نه ما كه از زمان هاي پيشتر روزي بدين زيبايي داشتيم... سپاس |
| 19. پیامی از امیر, فرستاده شده در تاریخ 27-بهمن-1387 ساعت 17 من به روز والنتاین باور نداشتم و دوست داشتم روزی برای نشان دادن دوستی داشته باشم. سپاسگزارم برای آشنایی با روز سپندارمذ |
| 20. پیامی از ببراز بازوبندی, فرستاده شده در تاریخ 28-بهمن-1387 ساعت 20 با درود بر شماانتقادی بر شما دارم آ« هم اینکه بهتر نیست اطلاعاتی را ارایه دهید که در سایت های دیگر به آن نمی پردازند برای نمونه چگونگی برگزاری در قسمت های ایران و یا در طول تارخ تحولاتی که بر این جشن رخ داده.چون مطالب عمومی این جشن ها را میتوان در سایت های دیگر هم دید. با سپاس ببراز بازوبندی |
| 21. پیامی از فرهاد, فرستاده شده در تاریخ 05-اسفند-1387 ساعت 12 سلام..خسته نباشید...من جاهای دیگه دیدم که جشن اسفندگان در روز 15 اسفند هست...کدوم درسته..ممنون |
| 22. پیامی از نسیم, فرستاده شده در تاریخ 20-اسفند-1387 ساعت 13 دریغ و درد که مردم ایران زمین با آیین کهن و با فرهنگ غنی خود بیگانه اند و با فرهنگ اعراب یا بهتر است بگویم با بی فرهنگی اعراب تا این حد اجین. از زحمات شما به عنوان فرزند ایران زمین متشکرم... |
| 23. پیامی از ناهيد كامران, فرستاده شده در تاریخ 15-خرداد-1388 ساعت 20 سلام خيلي خيلي ممنون از اطلاع رساني تون به اي نسل سوخته |
| 24. پیامی از مهسا, فرستاده شده در تاریخ 08-آبان-1388 ساعت 15 بین تمام مت های ولنتاین این آبرومند ترین مطلب ایرانی بود. مرسی خیلی به درد تحقیقم خورد. |
 |