موقعیت
ایران در نیمکره شمالی بین 25 تا 40 درجه عرض شمالی از خط استوا و بین 44 و 5/63 درجه طول شرقی از نیمروز گرینویچ واقع شده است که این موقعیت بیانگر آن است که ایران در منطقهی معتدله قرار دارد.
از این رو ایران در این عرض جغرافیایی، فاقد آب و هوای سرد است که معمولا در عرضهای بلند وجود دارد و اگر در بعضی نقاط هوای زمستانی بسیار سرد است، بیشتر به سبب ارتفاع زیاد از سطح دریاست نه عرض جغرافیایی.
ایران از دو سوی شمال و جنوب به دریا دسترسی دارد. از سوی شمال، ایران با دریاچهی مازندران (کاسپین) مجاور است. مجاورت با دریای مازندران از نظر آب و هوایی موجب شده که استانهای ساحلیِ این کشور، مثل گیلان و مازندران و گلستان که بین کوهستانهای البرز از یک طرف و دریا از طرف دیگر محصور شدهاند، کاملا زیر تأثیر و نفوذ بادهای مرطوب این دریا قرار گیرند و میزان رطوبت زیاد، به ویژه وجود باران درفصل تابستان، در رشد پوشش گیاهی و ایجاد مناطق جنگلی موثر افتد.
دسترسی به خلیج فارس و دریای عمان از نظر اتصال و ارتباط این کشور با کلیهی کشورهای جهان از طریق آبهای آزاد، بسیار مهم و قابل توجه است، اگرچه از نظر آب و هوایی، به علت گرما و رطوبت زیاد تابستانی محیط گرم و مرطوبی در فصل تابستان به وجود میآورد.
از سوی دیگر، ایران در جنوب غربی آسیا واقع است، آسیای جنوب غربی، در حقیقت منطقهی واسطهای است واقع میان سه قارهی آسیا، اروپا، آفریقا و ایران در این منطقه، از حوادث این سه قاره سخت متأثر است، زیرا هر نوع واقعهای که در این قارهها اتفاق افتد و یا رابطه و مراوده اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی بین این سه قاره برقرار شود، ناچار تأثیری در ایران خواهد گذاشت.
وسعت و شکل جغرافیایی ایران
کشور ایران امروزه دارای شکلی شبیه به متوازیالاضلاع ناموزون است و طول یک قطر آن، از آرارات در شمال غربی کشور به خلیج گواتر در جنوب شرقی به وسعت 2250 کیلومتر و طول قطر دیگر آن از خرمشهر در ساحل خلیج فارس به سرخس در شمال شرقی 1400 کیلومتر است. در نتیجه، دو استان آذربایجان در شمال غربی ایران و سیستان و بلوچستان در منتهیالیه جنوب شرقی کشور، نسبت به یکدیگر و همچنین نسبت به تهران ـ پایتخت کشور ـ از سایر استانها دورتر هستند.
شکل جغرافیایی و وسعت خاک کشور از قرن هشتم پیش از میلاد، یعنی زمان حکومت مادها که اولین سلسله آریایی را تشکیل دادند تا حدود یک قرن پیش همواره متغیر بوده است.
ایران امروز، با وسعت 1648195 کیلومتر مربع معادل یک بیست و هفتم وسعت قاره آسیا و نزدیک به یک نودم خشکیهای جهان است. خاک ایران به تنهایی، بیشتر از مجموع مساحت شش کشور اروپایی آلمان، فرانسه، انگلستان، ایتالیا، هلند و بلژیک است.
جنوبیترین نقطهی این سرزمین بندر «گواتر» و شمالیترین نقطه آن «دامنهی آرارات» است. شرقیترین ناحیهی ایران «کوهک» در مرز پاکستان و غربیترین آبادی آن «بازرگان» در مرز ترکیه قرار دارد. اختلاف ساعت میان شرقیترین و غربیترین نقاط مرزی ایران حدود یکساعت و هیجده دقیقه است.
پیدایش چین خوردگیها و ناهمواریهای ایران
نتیجهی حرکات کوهزایی اواخر دوران سوم زمین شناسی است
که پیدایش این چین خوردگیها همزمان با پیدایش کوههای جنوب اروپا و آسیا بوده است...
ایران در منطقهی معتدلهی خشک شمالی
و در عرض متوسط روی کره زمین در ناحیهی جنب استوایی و استوایی قرار دارد...
رودهای ایران را از نظر مقدار آب آنها میتوان
به دو دسته تقسیم کرد :
یکی رودهای دائمی که پیوسته و به طور دائم در بستر آنها آب جریان دارد
و دارای آبگیر مشخص هستند،
و دیگری رودهای موقت یا فصلی که فقط درفصول پرباران آب دارند و در دیگر فصول، کمآب و بلکه خشکاند...
1ـ خلیج فارس :
خلیج فارس به وسعت حدود 232850 کیلومتر مربع در جنوب و میان ایران
و شبه جزیرهی عربستان واقع شده و با دریای عمان از طریق تنگهی هرمز مربوط است.
طول آن از دهانه اروندرود در شمال غربی تا تنگه هرمز در جنوب شرقی حدود 805کیلومتر است و عرض میان 56 تا 288 کیلومتر متفاوت است...
جزایر عمده ایران را در خلیج فارس میتوان به شرح زیر برشمرد :
جزیرهی هرمز :
طول محیط این جزیره بیضی شکل حدود 6000 متر است و در مدخل خلیج فارس به سبب موقعیت جغرافیایی آن، مجاورت با تنگهی هرمز به عرض حداقل 56 کیلومتر و به عمق حداکثر 115 متر از نظر نظامی و بازرگانی از اهمیت خاصی برخوردار است...
چشمانداز گیاهی و زندگی جانوری ایران
در جاهای مختلف ایران، پوشش گیاهی و زندگی جانوری متنوعی دیده میشود.
این تنوع بستگی به وضع طبیعی و آب و هوا دارد. مرز قطعی نواحی گیاهی و جانوری کاملا مشخص نیست، ولی با توجه به آب و هوا، تفاوت میان گیاهان و جانوران درسه ناحیهی معتدل مازندرانی، معتدل کوهستانی و ناحیه بیابانی و نیمه بیابانی دیده میشود...
مرزهای جغرافیایی و سیاسی ایران
فلات ایران :
واحد جغرافیایی ویژهای از قاره آسیاست که کشور ایران نیز در آن واقع شده است.
موقعیت عمومی و جغرافیایی فلات ایران که در جنوب غربی آسیا به صورت پلی میان سه قارهی آسیا، آفریقا و اروپا واقع شده است...
دین رسمی مردم ایران، اسلام
و مذهب رسمی، شیعه ی دوازده امامی است.
مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کاملاند...
براساس آخرین نتایج آمارگیری جمعیت در آبان سال 1375،
جمعیت کشور 60/05 میلیون نفر است
که 36/8 میلیون نفر (61/3درسد) آن شهری
و 23 میلیون نفر (38/3درسد) در نقاط روستایی
و بقیه غیرساکن هستند...
کشاورزی و منابع طبیعی در ایران
سرزمین ایران به طور کلی کوهستانی و نیمه خشک محسوب میشود.
بیش از نیمی از مساحت کشور را کوهها و ارتفاعات،
یک چهارم آن را صحراها و کمتر از یک چهارم دیگر را نیز زمینهای قابل کشت
تشکیل داده است...
ایران با دسترسی به منابع عظیم انرژیهای فسیلی در جهان از اهمیت بسیاری برخورداراست.
کشور ما با داشتن 12 درسد از کل گاز طبیعی کشف شده جهان درمقام دوم
و در سطح منطقهی خاورمیانه در مقام اول قرار دارد.
از نظر منابع نفتی درسطح جهان مقام ششم و در خاورمیانه در مقام چهارم پس از عربستان، عراق و امارات واقع شده است...
در تیرماه سال 1377، ایران از نظر تقسیمات کشوری دارای 28 استان،
282 شهرستان، 741 بخش، 716 شهر، 2258 دهستان
و بیش از 68125 آبادی دارای سکنه بوده است...
کلان شهر تهران با جمعیتی بالغ بر7 میلیون نفر،
به عنوان پایتخت ایران، مهمترین مرکزسیاسی، اداری، اقتصادی
و فرهنگی ایران و منطقه است...
دکتر «احمد پوراحمد»
گروه جغرافیا - دانشگاه تهران
بن نوشتها :
اکارت اهلرز - ایران مبانی یک کشورشناسی جغرافیایی - ترجمهی محمد تقی رهنمایی
ربیع بدیعی - جغرافیای مفصل ایران
جغرافیای کامل ایران - وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، 1366.
جمعیتشناسی ایران - محمد جهانفر 1374.
مطالعاتی درباره جغرافیای انسانی شمال ایران - دپلانول، ترجمهی سیروس سهامی، 1358.
نشریهی شماره 2 تقسیمات کشوری - دفتر تقسیمات کشوری، وزارت کشور، معاونت سیاسی و اجتماعی، 1377.
توانهای محیطی ایران - محمد تقی رهنمایی، مرکزمطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شهرسازی ایران، 1370.
سالنامههای آماری مرکز آمار ایران، 1376.
جغرافیای ایران (2) - فرجالله محمودی و ناصر عظیمی، وزارت آموزش و پرورش، دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی، 1376.
ایران قدیم و تهران قدیم - ناصر نجمی، 1366.
کشاورزی ایران در یک نگاه - وزارت کشاورزی، مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصادی کشاورزی، تهران، 1376.
| دیــدگــاه هـا | |
اگر درباره ی این نوشتار نگرشی دارید می توانید در این بخش بنویسید :
|
بازدیدها : 34651
 دیدگاه ها : (7) |
| 1. پیامی از هوشنگ فنائیان, فرستاده شده در تاریخ 19-امرداد-1387 ساعت 00 با درود و سپاس بعد از حمد بی حد غنی بی نیاز را خدمت و اقدام شما قابل ستایش و درود الهی بوده از درگاه ایزد منان ارتقا و ترقی روز افزون شما را خواهانم و آرزومندم روزی بتوانم خدمتی هر چند کوچک در این زمینه تقدیم نمایم جانتان خوش باد |
| 2. پیامی از میترا پوررضایی, فرستاده شده در تاریخ 20-مهر-1387 ساعت 19 تلاش گرانبار شمارادر آفرینش این تارنما سپاس میگزاریم |
| 3. پیامی از پسر خوب, فرستاده شده در تاریخ 08-آبان-1387 ساعت 22 موضوعات قشنگی داشتین ولی راجع به کوهها بیشتر بنویسید |
| 4. پیامی از حسن بذرافشان, فرستاده شده در تاریخ 27-بهمن-1387 ساعت 19 خداوند را سپاس هنوز كساني هستند كه نگهدار بنيان ايراني وتاريخ كهن پارسي هستند . تلاشتان زيبنده راهتان پاينده |
| 5. پیامی از شاهین شفیعی, فرستاده شده در تاریخ 18-شهریور-1388 ساعت 16 با درود سرزمین باستانی ما ایران در کنار گذشته پرشکوه وتمدنی باستانی. دارای ویژگیهای شگفت انگیز طبیعی است. به گونه ای که ایران در زمره پنج کشور نخست دنیا از نظر چشم اندازهای طبیعی است(پس از امریکا،هند،استرالیاوچین).برای نمونه وجودرشته کوههای بزرگ،برفچالهای دایمی، بیابانهای پهناور،جنگلهای پر باران هیرکانی، تالابها،مانگروها،دریاچه هاورودخانه های زیاد در ایران فلور گیاهی و فون جانوری بسیار غنی را به وجود آورده است. به گونه ای که در ایران بیش از 8000 گونه گیاهی وجود دارد که به تنهایی به انداره تمام گونه های اروپاست. در مورد حیات جانوری نیز ایران کشور کم نظیری است. در ایران نزدیک به 500 گونه پرنده شناسایی شده است که به تنهایی دو سوم پرندگان خاورمیانه را در بر میگیرد.برای برخی از گونه های جانوری ایران همانندی وجود ندارد. برای نمونه زاغ بور،پلنگ ایرانی، یوزپلنگ ایرانی، گور ایرانی، گوزن زرد ایرانی، خرس سیاه، میش مرغ،کبک دری و... |
| 6. پیامی از پورمحسن, فرستاده شده در تاریخ 18-اردیبهشت-1389 ساعت 14 تاریخ امار و اطلاعات شما بسیار قدیمی و باعث کاهش اعتبار اطلاعات موجود در سایت است . محبت کنید اطلاعات را بروز گردانید تا قابلیت استناد و یا بهره برداری باشد با تشکر و سپاس |
| 7. پیامی از حامد, فرستاده شده در تاریخ 25-اردیبهشت-1389 ساعت 13 ايران ما را زيباتر نشان دهيد |
 |