|
 جغرافیا
استان یزد در مرکز ایران میان عرضهای جغرافیایی 29 درجه و 48 دقیقه تا 33 درجه و 30 دقیقهی شمالی و طول جغرافیایی 52 درجه و 45 دقیقه تا 56 درجه و 30 دقیقهی شرقی قرار گرفته است.
این استان از شمال و غرب با استان اصفهان، از شمال شرقی با استان خراسان رضوی، از شرق با استان خراسان جنوبی، از جنوب غربی با استان فارس و از جنوب شرقی با استان کرمان همسایه است و به خاطر دور بودن از مرزهای کشور همواره از بحرانها و فشارهای فرهنگی و نژادی در امان بوده است.
تاریخچه يزد به مانک پاک و مقدس است و شهر يزد نيز به مفهوم شهر خدا و سرزمين مقدس است.
تاريخ نگاران، ساخت نخستين شهر يزد را از زمان اسکندر مقدونی میدانند.
احمد بن حسين بن علی کاتب يزدی، مینويسد : «هنگامی که عدهای از بزرگان ايران در ری عليه اسکندر مقدونی به مخالفت پرداختند، اسکندر آنان را دستگير کرد و خواست که همراه خود به استخر فارس ببرد، چون به ناحيهی يزد رسيد، زندانيان را درچاهی محبوس کرد و آن محل را کِثَه (به يونانی يعنی زندان) ناميد. پس از اينکه اسکندر يزد را ترک گفت، نگهبانان به کمک زندانيان به آبادانی و عمران يزد همت گماشتند» برخی از جغرافی نگاران، تاريخ ساخت يزد را به يزدگرد اول، ساسانی نسبت میدهند که وجه تسميهی يزد در ارتباط با نام وی و واژهی «يزش» به مانک ستايش و نيايش در زبان فارسی ميانه است.
پس از پديدار شدن اسلام و گرايش گروهی از مردم يزد به آيين اسلام، نام «دارالعباده» نيز به اين شهر داده شد.  تقسیمات کشوری
استان یزد در حدود 72156 کیلومتر مربع پهنه دارد که تقریبا 4.37 % از پهنهی ایران را دربرمیگیرد.
این استان دارای 10 شهرستان، 14 شهر، 14 بخش و 38 روستا میباشد. نام شهرستانها ابرکوه - اردکان - بافق - تفت - خاتم - صدوق - طبس - مهریز - مِیبُد - یزد نام شهرها احمدآباد - اشکذر - بهاباد - حمیدیا - خضرآباد - زارچ - شاهدیه - طبس - عشقآباد - مروست - مهردشت - ندوشن - نیر - هرات نام روستاها اردکان = نصرت آباد - ارجنان بفروئیه - پاگنده - ترک آباد - عقدا - گاپله - میرزا حکیم - هفتادر - خرانق - رنجیره - رکن آباد
بافق = بهاباد - قطروم
تفت = نیر - سخوید - رودبزان - زین آباد - فراشاه - بورق - توران پشت - دره زرشک - ده شیر - مانیچ - شواز
یزد = طرزجان - خورمیز بالا - دره - خورمیز پایین - خویدک - سریزد - فهرج - محمد آباد - مدوار - منشاد - مهرپادین - بغداد آباد - بندر آباد - غر آباد - میمونه - ابراهیم آباد - ندوشن
مهریز = میرک آباد جمعیت بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375، جمعیت استان 750769 نفر بوده است که از این تعداد 75.15 % در نقاط شهری و 24.85 % در نقاط روستایی سکونت داشته و 385936 نفر مرد و 364833 نفر زن بودهاند. گویش گویش یزدی : که با گویش زرتشتیان یزد و کرمان یکی است با اندک اختلافاتی در تلفظ.
دیدنیهای تاریخی کاروانسراها 1. کاروانسراهای تاجرنشین : (این کاروانسراها جزیی از بافت بازار است و یک فضای تجاری به شمار میآید) کاروانسرای علی آقای شیرازی - کاروانسرای سادات در بازارچه پنجه علی 2. کاروانسراهای درون شهری : (این کاروانسراها در اطراف بازار قرار دارند و بیشتر مورد استفادهی ساکنان آبادیهای اطراف قرار میگرفتهاند) کاروانسرای بافقی ها - کاروانسرای ده بالایی ها - کاروانسرای بندر آبادی ها (بُندَرآبادیها) - کاروانسرای مشیر - کاروانسرای امیرچخماق کاروانسرای ابوالمعلی - کاروانسرای افشار - کاروانسرای بیابانکی ها - کاروانسرای پنجه علی - کاروانسرای سید حیدری - کاروانسرای شیرازی ها - کاروانسرای علی آقا - کاروانسرای فهادان - کاروانسرای لرد تازیان - کاروانسرای والی - کاروانسرای وکیل - کاروانسرای مشیر - کاروانسرای مرزاکور - کاروانسرای پسته - کاروانسرای پشت سید - کاروانسرای تخت استاد - کاروانسرای خواجه - کاروانسرای در سید کاروانسرای دو در - کاروانسرای سادات (کاروانسرای کلاه دوزها) - کاروانسرای شاهزاده - کاروانسرای عرب ها - کاروانسرای کرمانی ها - کاروانسرای کوچهی میر قطب - کاروانسرای گلشن - کاروانسرای گودال مصلی - کاروانسرای گودالک - کاروانسرای لب خندق - کاروانسرای محلهی تل 3. کاروانسراهای میان شهری : کاروانسرای خرگوشی (جاده قدیم یزد - اصفهان) - کاروانسرای خرانق (جادهی یزد - خراسان) - کاروانسرای دهشیر (جادهی یزد - شیراز) - رباط زین الدین (جادهی یزد کرمان) - رباط میبد (جاده قدیم یزد - تهران) - رباط ابوالقاسم رشتی - رباط ساغند - کاروانسرای علی آباد - رباط اول - رباط دوم (رباط شاه نشین) - کاروانسرای حوض جعفر - کاروانسرای اله آباد - رباط شاهزاده - رباط و برج ارجنان - رباط نارستان محلههای قدیمی محلهی سرجمع - محلهی یعقوبی (یاقوبی) - محلهی سر دوراه - محلهی باجوردی - محلهی میر قطب - محلهی مصلی - محلهی امامزاده - محلهی میدانشاه (بعثت) - محلهی چهارمنار - محلهی دومنار - محلهی شش بادگیری - محلهی خواجه خضر - محلهی دارالشفاء - محلهی لب خندق - محلهی پنبه کاران (معروف به پنبه گـَـلـُون) - محلهی امیر چخماق (میر چخماق) - محلهی قلعه کهنه خانههای تاریخی خانهی لاری ها - خانهی حاج کاظم رسولیان - خانهی عرب ها - خانهی ملک التجار - خانهی حاج علی اکبر قناد - خانهی شیخ هراتی - خانهی مشیر - خانهی حسینیان - خانهی میرزا محمد حسن قزوینی زاده - خانهی پوست فروش ها - خانهی کلاهدوزها - خانهی حاج آقا حسین باغی - خانهی بی بی فاطمه تاجر آب انبارها یزد = آب انبار سید و صحرا - آب انبار شش بادگیری - آب انبار مسعودی - آب انبار حاج علی اکبری - آب انبار خواجه - آب انبار گلشن - آب انبار رستم - آب انبار گیو - آب انبار کلاهدوزها - آب انبار ملک التجار - آب انبار میرزا شفیع
میبد = آب انبار حسن آباد
تفت = آب انبار جاده ده بالا - آب انبار برالنسویه
رستاق = آب انبار کشتخوان مدرسههای تاریخی مدرسهی مارکار - مدرسهی ضیائیه (زندان اسکندر) - مدرسهی شهاب الدین قاسم طراز - مدرسهی خان - مدرسهی مصلی - مدرسهی امام خمینی - مدرسهی ابوالمعالی - مدرسهی حسینیه - مدرسهی دومنار - مدرسهی میدان قیام - مدرسهی عبدالرحیم خان (مدرسهی نو) - مدرسهی کمالیه - مدرسهی ملا اسماعیل میدانهای تاریخی میدان خان - میدان امیر چخماق (میر چخماق) - میدان وقت و ساعت - میدان قیام (شاه) قلعهها قلعهی نارین قلعه (نارنج قلعه) - قلعهی شواز - قلعهی خورمیز - قلعهی سریزد - قلعهی بارجین - قلعهی رکن آباد - قلعهی ابراهیم آباد - قلعهی زارچ - قلعهی غرآباد - قلعهی خویدک - قلعهی کافرقلعه - قلعهی فهرج - قلعهی ندوشن باغهای تاریخی باغ دولت آباد - باغ خان - باغ مشیر - باغ کلاه فرنگی - باغ مرشد - باغ دکتر اولیاء - باغ محمودیه - باغ سرآسیاب - باغ گلکار - باغ اکرمی - باغ علی نقی خان بازارهای قدیمی بازار یزد - بازارچهی کوشک نو - بازارچهی شاه ابوالقاسم (شهاب الدین طراز) - بازارچهی غلامعلی خراسانی - بازارچهی هاشم خان - بازارچهی پشت باغ - بازارچهی محله تل آسیابهای قدیمی آسیاب سنگ سیاه - آسیاب کچلگ - آسیاب ده آباد - آسیاب بیده - آسیاب باغستان - آسیاب امیری و بفروئیه - آسیاب مذوار - آسیاب مهریز - آسیاب تفت - آسیاب اسلامیه - آسیاب فراشاه - آسیاب اشکدز یخچالهای قدیمی یخچال ابرکوه - یخچال میبد بناهای نیایشگاهی 
آتشکدهها آتش ورهرام (بهرام) یزد - آتشکدهی در مهر نیایشگاههای زرتشتیان نیایشگاه پیرسبز (چکچکو - پیرسوز) - نیایشگاه بونوپرس - نیایشگاه پیرهریشت - درب مهرنوش - درب مهر دستوران - پیرانگاه سروچم - پیرشاه - ورهرام ایزد - پیر مهرایزد - پیر نارستانه - پیر بانو - پیر نارکی - گاهنبارخانهی موبدان مسجدهای قدیمی مسجد جامع کبیر یزد - مسجد میرچخماق (امیر چخماق) - مسجد ملا اسماعیل - مسجد اهرستان - مسجد بندرآباد (بُندَرآباد) - مسجد جامع بهاباد - مسجد جامع عقدا - مسجد جامع اردکان - مسجد جامع فیروزآباد - مسجد آمنه گل - مسجد جامع ابرقو - مسجد شاه ولی - مسجد جامع طرزجان - مسجد جامع فهرج - مسجد امام حسن - مسجد بزرگ پشت باغ - مسجد جامع خرانق - مسجد حاجی کامل - مسجد خونزا - مسجد زاویه - مسجد ساباط - مسجد محله گل کاران آرامگاهها و امامزادهها امامزاده ابوجعفر - بقعهی سید خلیل - بقعهی دوازده امام - بقعهی شاه سید رضا - بقعهی شیخ احمد فهادان - بقعهی شیخ داد - امازاده سید محمد - زیارتگاه خدیجه خاتون (خجه خاتون) - بقعهی شیخ داوود - بقعهی سید پنهون - بقعهی شاه خلیل تفت - مقبرهی شیخ زین العابدین علی خاموش - امامزاده عبدالله بن موسی بن جعفر - آرامگاه پیر چراغ میبد - آرامگاه شهدای فهرج - امامزاده زید بن موسی الکاظم - امامزاده سید میر حسن - امامزاده شازده فاضل یزد - امامزاده شاهزاده علی - امامزاده عبدالله - امامزاده کشته خانه - بقعهی زرندیان - بقعهی سادات قل هوالله - بقعهی ستی فاطمه یزد خانقاهها خانقاه شیخ تقی الدین - خانقاه شیخ علی بنیمان - خانقاه سرریک - خانقاه کوشک نو - خانقاه قطریان - خانقاه شیخ محمد - خانقاه مجومرد - خانقاه میبد - خانقاه تفت - خانقاه قهستان - خانقاه ابرقو - خانقاه عقدا - خانقاه شمسیه - خانقاه بندرآباد - خانقاه بیداخوید
تپههای باستانی
گردشگاههای طبیعی درهها و جایگاههای تابستانی (ییلاقی) منشاد - بنادک سادات (بنافت) - طرزجان - ده بالا (هِدِش) در میان کوه و سانیج - بردستان در پشتکوه چشمهها تفت = چشمه تامهر
مهریز = غربالبیز کوهها شیرکوه (4000 متر) - برف خانه طرزجان - چک چک غارها ابرکوه = غار چک و علا - غار ابرکوه
هامانه خرانقها = غار هامانه
اسلامیه = غار اسلامیه فراشاه - غار باد معصوم
ندوشن = غار نباتی -
عقدا = غار اشکفت
یزد = غار چهارتاقی - غار دره زنجیر - غار ده کفتر
دهج = غار ایوب
مهریز = غار هشتاد مناطق حفاظت شده کلمند - بهادران - کوه بافق و آریز گونههای جانوری آهو (غزال ایرانی) - جبیر - هوبره - کل - بز - قوچ - میش - پلنگ - کفتار - روباه - گرگ - خرگوش - کبک - تیهو - باقرقره - زاغ بور - عقاب - لاک پشت - بزمجه - مارهای سمی و افعی - مار جعفری کویرها کویر اردکان (سیان کوه) - کویر ابرقو - کویر در انجیر - کویر هرات و مروست - کویر بهشت آباد - کویر بهادران - کویر ساغند - کویر حاجی آباد - کویر زرین آباد
سوغات باقلوا - قطاب - لوز نارگیل - پشمک - نان برنج - حاج بادام - حاج پسته - حاج گردو - زولبیا - گوشه فیل - انواع شیرینیهای خشک
صنایع دستی قالیبافی - ترمه بافی - زری بافی - مخمل بافی - دستمال - چادرشب - زیلو بافی - پتو بافی - سفره - جیم بافی - رویهی لحاف - شمد - سفال و سرامیک - کاشی سازی
موزهها موزهی قصر آیینه - موزهی علوم طبیعی یزد - موزهی آب
اطلاعات ضروری استان
تارنماهای استان تارنمای استانداری یزد
تارنمای میراث فرهنگی یزد
بن نوشتها : 1. تاریخ زبان فارسی - دکتر پرویز ناتل خانلری2. مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی - استان یزد - حسن زنده دل3. راهنما و بروشورهای مختلف سازمان میراث فرهنگی4. پژوهش های میدانی گروه آریابوم5. دانشنامه ی آزاد ویکیپدیا دیدگاه ها : 0 | بازدیدها : 6074 | دنباله ...
|
