2. رواج سفال خاکستری رنگ و فرهنگ مربوط به آن

در نیمه­ی دوم هزاره­ی دوم پیش از میلاد، تقریبا مقارن با رواج آهن و مهاجرت­های آریاییان، نوعی سفال سیاه ـ خاکستری رنگ در مناطق شمال شرقی، شمال و شمال غربی ایران ظاهر شد و موجب بروز دگرگونی‌هایی در ساختار فرهنگی و اجتماعی مناطق یاد شده گردید. باستان­شناسان این پدیده را «فرهنگ سفال خاکستری»(38) نامیده‌اند.

عده‌ای از محققان معتقدند که پدیده­ی «فرهنگ سفال خاکستری» با مهاجرت­های آریایی‌ها و پیدایش آهن ارتباط نزدیک دارد.(39)

معروف‌ترین تپه‌ها و گورستان­های باستانی که تماما یا لایه‌هایی از آن­ها متعلق به «فرهنگ سفال خاکستری»اند عبارتند از :

     شمال شرقی ایران : تپه حصار دامغان، یاریم تپه گنبد قابوس، تورنگ تپه و شاه تپه گرگان.

     دشت تهران : گورستان قیطریه و محوطه­ی باستانی کهریزک، گورستان پیشوای ورامین و تپه­ی سفالی روستای معمورین، گورستان‌های باستانی خوروین و چندار در ناحیه­ی برغان.

     حاشیه کویر مرکزی : تپه‌های سیلک، کاشان (گورستان الف و ب لایه­ی پنجم و ششم)

     شمال ایران : مازندران، گیلان، طالش، خلخال، طارم و اردبیل. اکثر گورستان­های باستانی مکشوفه در ارتفاعات و کوهپایه‌های البرز مانند : مارلیک (چراغعلی تپه)، کلاردشت، اصطلخ جان، قلعه کوتی دیلمان و‌‌ …

     غرب و شمال غرب ایران : حسنلو، دینخواه تپه، هفتوان تپه، گوی تپه، یانیق تپه (آذربایجان)، گودین تپه (کنگاور)، تپه گیان (نهاوند)، تپه بدهوره (اسدآباد همدان) و ‌…

خاستگاه سفال خاکستری را که ظهور آن موجب منسوخ شدن سنت سفال منقوش دوره‌های قبلی گردید، شمال شرق ایران دانسته‌اند. براساس مطالعات انجام شده و نتایج آزمایش­های رادیو کربن (کربن 14) سفالینه‌های خاکستری مکشوفه از «تپه حصار» و «تورنگ تپه» چند سده قدیم‌تر از سفالینه‌های خاکستری دیگر مناطق باستانی ایران است.(40)

پا نوشت ها

دیدگاه ها : 0 | بازدیدها : 2107 | دنباله ...