1. پایان عصر مفرغ و شروع دوره­ی آهن (کشف آهن)

گنجینه­ی مفرغ مکشوفه از گیلان و مناطق شمالی ایران که به «گنجینه املش» مشهور شده و اشیاء مفرغی مکشوفه از محوطه‌ها و گورستان­های باستانی لرستان که «فرهنگ مفرغ لرستان» نام گرفته است،‌ از آن­جا که اغلب این اشیاء در کاوش­های غیرعلمی و به طور قاچاق و یا تصادفی کشف شده‌اند، نمی‌توان انتساب آن­ها را به محل یا فرهنگ و قوم خاصی قطعی دانست و در مقایسه با مقدار اندکی که در کاوش­های علمی شمال ایران و یا لرستان بدست آمده‌اند به حدس و گمان آن­ها را شناسایی و تاریخ‌گذاری کرده‌اند.(34) گنجینه­ی مفرغ شمال ایران که به تسامح، «مفرغ­های گنجینه املش»(35) نام گرفته، به اقوام محلی ساکن ارتفاعات گیلان و طالش منتسب هستند.(36) اشیاء مفرغ جدید لرستان نیز سرنوشت مفرغ گیلان را داشته‌اند و اکثرا در گورستان­های باستانی و از طریق کاوش­های غیرمجاز بدست آمده‌اند. ناگزیر برای تعیین هویت و تاریخ­گذاری این گروه اشیاء، یا باید به حدس و گمان متوسل شد و یا آن­ها را با اشیاء مشابهی که در کاوش­های علمی حاصل شده‌اند مقایسه و گونه‌شناسی کرد.

گرچه تعدادی از مفرغ­های لرستان دارای کتیبه‌هایی به خط میخی،‌ آکدی یا آشوری هستند، اما مطالب حک شده بر روی آن­ها براساس قرائت‌هایی که شده بیشتر اسامی خاص بوده و به شناسایی آن­ها چندان کمکی نکرده است.

در اواخر عصر مفرغ جدید، انسان به فلز تازه­ی دیگری دست یافت که نقش مهمی در حیات آدمی داشته است. این فلز «آهن» بود که با پیدایش آن «عصر مفرغ» سپری شد و «عصر آهن» آغاز گردید. عصر آهن خود به سه دوره­ی «آهن 1»(آهن I) (1500 تا 1200 پیش از میلاد)، «آهن 2»(آهن II)(1200 تا 800 پیش از میلاد) و «آهن 3»(آهن III)(800 تا 550 پیش از میلاد) تقسیم می‌شود. اخیرا عده‌ای از باستان­شناسان عصر «آهن 4»(آهن IV)‌ را که شامل دوره‌های تاریخی (هخامنشی و اوایل اشکانی) می‌گردد به این تقسیم‌بندی اضافه کرده‌اند.(37)
با کشف و ذوب آهن، انسان به دانش و فن‌آوری پیشرفته‌ای دست یافت؛ زیرا عمق معادن آهن در طبیعت بیشتر از سایر فلزات است و برای استخراج سنگ آهن توان فنی بالایی موردنیاز است. از طرفی برای ذوب و استحصال آهن ایجاد کوره‌هایی با ساختمان پیچیده‌ که هزار درجه سانتیگراد حرارت تولید کنند، ضرورت دارد. از این­رو چندین هزار سال زمان لازم بود تا بشر پس از کشف نخستین فلز یعنی مس در نیمه­ی دوم هزاره­ی دوم پیش از میلاد به آهن دست یابد.

پا نوشت ها

دیدگاه ها : 0 | بازدیدها : 2117 | دنباله ...