برگ نخست
پژوهش ها و نوشتارها
ایران شناخت
جشن ها و گردهمایی ها
موسیقی ایرانی
زبان و ادبیات
داستان های ایرانی
ضرب المثل های ایرانی
رویدادها
گزارش ها
کتاب شناخت
یادداشت ها
نقشه ی تارنما
جستجوی پیشرفته
بـخـش پـیـونـدها
درباره ما
همکاری با ما
پیوندهای تارنما
فرستادن نامه به آریابوم
افزون ها
گنجینه ی نوشتاری
نگارخانه
جدول نام روزهای هفته
جدول نام روزهای ماه
صدا و سیمای پارسه

 
     
 
نام کاربری
گذرواژه
نگاهداشت گذرواژه
دریافت دوباره ی گذرواژه
نام نویسی
باشندگان در تارنما: 5 نفر میهمان
 
     
 
داستان دزد و صاحب خانه

شخصی دزدی در خانه دید، خواست او را بگیرد، دزد گریخت، دو سه میدان به دنبال او دوید و نزدیک بود بگیردَش که دزدی دیگر فریاد برآورد : «آی دزد، آی دزد !!» صاحب خانه از ترس اینکه دزدی دیگر به خانه ی او آمده و ممکن است به زن و بچه ی او صدمه ای بزند دست از آن دزد برداشت و سراسیمه...

 
     
 
زین حسن تا آن حسن صد گز رسن

غالبا اتفاق می افتد كه از دو ثروتمند كه هر دو صاحب مال و مكنت فراوان هستند یكی در خست و امساك حتی به...

 
     
 
مطالعاتی درباره ی تاریخ، زبان و فرهنگ آذربایجان

مطالعاتی درباره ی تاریخ، زبان و فرهنگ آذربایجان

نویسنده : فیروز منصوری

نشر : هزار

 
     
 
سرگذشت زبان فارسی

جلال خالقی مطلق

از آن جا که در نجد (سرزمین بلند. آ. ا.) پهناور ایران، هر یک از تیره های...

 
     
 
دستگاه های موسیقی ایرانی

دستگاه های خسروانی یا دستان های نوای خوش ایران، که فارابی از آن ها با نام «طرائق» یا «رواسین»[1] یاد می کند، گوشه ها، راه ها و ردیف های فراوان داشته و به گمان درست هر گوشه را آهنگسازی در زمانی و به مناسبتی ساخته و...

 
     
 
 
  مسیر برگ نخست arrow ایران شناخت arrow استان های ایران arrow کرمانشاه arrow طاق بستان - Tagh Bostan تاریخ امروز
14 آذر 1387 ساعت 00:13
 
 
 
طاق بستان - Tagh Bostan چاپ فرستادن صفحه با نامه
امتیاز: / 21
بدعالی 
نگارش : بهزاد فرهانیه   
04 اسفند 1385 ساعت 00:25

محوطه­ی تاریخی طاق بستان، در دامنه­ی کوهی به همین نام و در کنار چشمه­ای در شمال شرقی حاشیه­ی شهر کرمانشاه کنونی قرار دارد. در این محوطه، آثاری از دوره­ی ساسانی شامل سنگ نگاره­ی اردشیر دوم و دو ایوان سنگی به نام­های ایوان کوچک و بزرگ وجود دارد. ایوان کوچک در سمت چپ سنگ نگاره­ی اردشیر دوم و ایوان بزرگ در سمت چپ ایوان کوچک دیده می­شود.

طاق بستان - کرمانشاه

سیاحان، مورخین وجغرافی نویسان دوره­ی اسلامی ضمن توصیف سنگ نگاره­های طاق بستان، از این محوطه­ با نام­های متفاوتی یاد کرده­اند.
«ابن فقیه» و «ابن رسته» این مکان را «شبدیز» و «یاقوت حموی» آن را «قصر شیرین» نامیده است. همچنین «حمدالله مستوفی» آن را «طاق بسطام» و عده­ای دیگر آن را «طاق بهستون»، «طاق بیستون» و «تخت بستان» نامیده­اند. اهالی محل نیز این محوطه را با نام «طاق وسان» و «طاق بسان» می­شناسند؛ زیرا «سان» در لفظ محلی به معنی سنگ است و «طاق وسان» یعنی طاقی که در سنگ کنده شده است. امروزه نیز در اکثر محافل ایران شناسی، از این مکان با نام «طاق بستان» یاد می­شود.

نمای عمومی ایوان ها

سنگ نگاره­های این محوطه عبارتند از :

سنگ نگاره­ی اردشیر دومسنگ نگاره ی تاج ستانی اردشیر دوم ساسانی

در سمت راست ایوان کوچک، سنگ نگاره­ای وجود دارد که صحنه­ی تاج ستانی اردشیر دوم (383 - 379 م) نهمین شاه ساسانی را نشان می­دهد. در این مجلس، شاه ساسانی به حالت ایستاده با صورتی سه رخ و بدنی تمام رخ در مرکز نقش شده، دست چپ را بر روی قبضه­ی شمشیر گذاشته و با دست راست در حال گرفتن حلقه­ی روبان داری از نماد اهورامزدا است. شاه ساسانی چشمانی درشت و ابروانی برجسته دارد. ریش او مجعد و موهای سرش به صورت انبوه بر روی شانه­هایش ریخته است. او گوشواره، گردن بند و دست بند به بر دارد. گوشواره­ی او به شکل حلقه­ی مدوری است و گوی کوچکی به آن آویزان است. گردن بند او یک ردیف مروارید درشت دارد.
شاه تاجی بر سر دارد، قسمت پایین آن به صورت نوار ساده و قسمت بالای آن به شکل کوریمبوس است و بخش انبوهی از موهای سر او در این قسمت قرار دارد و با دو رشته روبان بسته شده است. همچنین روبانی از پشت تاج او آویزان است. لباس او پیراهن چین داری تا روی زانو است و قسمت پایین آن مدور می­باشد. شلوار بلند و چین­دار او به وسیله­ی نوار روبان به کف پا بسته شده است. کمربند او باریک و با مروارید تزیین شده و در قسمت جلو پاپیونی به آن آویزان است. در قسمت پایین کمربند، حمایلی جواهرنشان بسته و شمشیری به آن آویخته است.
در سمت راست شاه، پیکر اهورامزدا به حالت ایستاده با صورتی سه رخ و بدنی تمام رخ نقش شده، دست چپ را به کمر زده و با دست راست حلقه­ی روبان داری را به شاه تقدیم می­کند. او صورتی کشیده و ریش بلندی دارد. موهای سرش مجعد و به صورت انبوه بر روی شانه­هایش ریخته است. اهورامزدا گوشواره­ای بر گوش و گردن­بندی بر گردن دارد. تاج اهورامزدا از نوع تاج­های کنگره دار است. پایه­ی تاج با یک ردیف مروارید تزیین شده و در بالای تاج نیز بخشی از موهای سر به صورت انبوه و بدون پوشش رها شده است. پیراهن چین­داری تا روی زانو، شلواری چین­دار - شبیه به شلوار شاه - بر تن دارد. کمربند او نیز شبیه به کمربند اردشیر دوم است.
در سمت چپ نقش اردشیر دوم، پیرک ایزد مهر که بر روی گل نیلوفر بزرگی ایستاده، با صورت و بدنی سه رخ نقش شده است. شوربختانه جزییات صورت او آسیب دیده و تنها مشخص است که ریشی کوتاه و مجعد دارد. جزییات تاج او نیز از بین رفته و تنها روبان­هایی که از پشت تاج آویزان است، دیده می­شود. در بالای سر وی، هاله­ای از نور دیده می­شود. در دست­های او دسته­ای از شاخ­های نباتی مخصوص مراسم مذهبی «برسم»، قرار دارد. لباس ایزد مهر شبیه لباس اهورا مزدا است.
در زیر پای اهورامزدا و اردشیر دوم، پیکر دشمن شکست خورده­ای نقش شده که بخش زیادی از آن از بین رفته است. جزییات صورت او نیز آسیب دیده، ریش او ساده و با خطوط مواج عمودی نشان داده شده است. موهای سر او نیز ساده است. تاج او به شکل سربندی است که با سه ردیف مروارید و پلاک مدوری در مرکز، تزیین شده است. این شخص گردن­بندی شامل یک ردیف مهره­های مدور بر گردن دارد. لباس او پیراهن بلندی تا قوزک پا است. این شخص چکمه­های ساق کوتاه پوشیده و شمشیری به کمر بسته است. برخی از محققین این پیکره را متعلق به یکی از شاهان شکست خورده «کوشان» می­دانند. ولی امروزه بسیاری از محققین این نقش را به «جولیانوس» امپراتور روم نسبت می­دهند که در سال 362 میلادی به دست اردشیر دوم کشته شد.

ایوان کوچکایوان کوچک

این ایوان فضای مستطیل شکلی به عرض 5 متر و 96 سانتیمتر، عمق 3 متر و 80 سانتیمتر و ارتفاع 5 متر و 30 سانتیمتر است. در دو طرف ورودی آن، دو جرز چهارگوش به پهنای نه سانتیمتر بلندی 2 متر و 37 سانتیمتر دیده می­شود. در بالای این جرزها، طاقی با قوس نیم دایره­ای قرار دارد که 10 سانتیمتر از سطح داخلی جرزها عقب­تر است. دیوار انتهای این ایوان به دو بخش تقسیم شده است :
     در بخش فوقانی، طاقچه­ای به عمق 30 سانتیمتر و بلندی 2 متر و 93 سانتیمتر ایجاد شده است. در داخل این طاقچه، پیکره­های شاهپور سوم و پدرش شاهپور دوم همراه با سنگ نبشته­هایی به خط پهلوی و به زبان فارسی میانه حجاری شده است.
در این مجلس هر دو شخصیت به حالت ایستاده با صورتی نیم رخ و بدنی تمام رخ نقش شده­اند. هر دو، دست راست را نگاره ی شاپور سوم و پدرش شاپور دومبر قبضه­ی شمشیر و دست چپ را بر قسمت فوقانی غلاف قرار داده­اند. شاپور دوم، دارای چشمانی درشت، ابروانی کمانی و ریش بلندی است که انتهای آن در حلقه­ای فرو رفته است. موهای سر او مجعد و به صورت انبوه بر روی شانه­ها ریخته است. تاج او از نوع تاج­های کنگره­دار است و پایه­ی آن با مروارید تزیین شده و در بالای آن نیز گوی بزرگی قرار دارد. از پشت آن نیز روبان بلندی آویزان است. شاپور دوم گوشواره­ای بر گوش و گردن­بندی با یک ردیف دانه­های مروارید درشت در گردن دارد. لباس او پیراهن چین­داری است که تا روی زانویش ادامه دارد و در قسمت پایین مدور است. کمربندی به کمر بسته و در قسمت جلو نیز پاپیونی به آن آویخته است. همچنین شلوار بلند و چین­داری به تن دارد.
پیکره­ی شاپور سوم نیز شبیه پیکره­ی پدر اوست. تنها تفاوت این پیکره­ها در شکل تاج آن­ها است. شوربختانه جزییات تاج شاپور سوم از بین رفته است. بر اساس سنگ نوشته­های این مجموعه، می­توان هویت واقعی آن­ها را شناسایی کرد. سنگ نوشته مربوط به شاپور دوم دارای نه سطر و برگران آن به فارسی چنین است :

     این پیکری است از بغ مزداپرست. خدایگان شاپور،
     شاهنشاه ایران و انیران که چهر از یزدان دارد.
     فرزند بغ مزادپرست، خدایگان هرمز،
     شاهنشاه ایران و انیران که چهر از ایزدان دارد،
     نوه­ی خدایگان نره شاه شاهان

سنگ نوشته­ی مربوط به شاهپور سوم دارای سیزده سطر و برگردان آن چنین است :

     این پیکری است از بغ مزداپرست، خدایگان شاپور،
     شاهنشاه ایران و انیران که چهر از یزدان دارد،
     فرزند بغ مزادپرست خدایگان شاپور،
     شاهنشاه ایران و انیران که چهر از ایزدان دارد،
     نوه خدایگان هرمز شاهنشاه

ایوان بزرگ

مهم­ترین اثر در طاق بستان، ایوان بزرگ است. این ایوان فضای مستطیل شکلی به عرض 7 متر و 85 سانتیمتر، عمق 7 متر و 65 سانتیمتر و ارتفاع 11 متر و 90 سانتیمتر است.
در دو طرف ورودی این ایوان، دو جرز چهارگوش به ارتفاع 4 متر و 27 سانتیمتر ایجاد شده است. پهنای جرز سمت راست 1 متر و 41 سانتیمتر و پهنای جرز سمت چپ 1 متر و 46 سانتیمتر است.
بر روی این جرزها، طاقی با قوس نعل اسبی قرار دارد که 24 سانتیمتر از سطح داخلی جرزها عقب­تر رفته و رفی را ایجاد کرده است. ارتفاع این طاق از کف ایوان تا لبه­ی قوس در قسمت جلو 8 متر و 80 سانتیمتر و در قسمت عقب ایوان 9 متر و 25 سانتیمتر است. قوس طاق نیز در قسمت جلوی ایوان بازتر از قوس انتهای ایوان است، در قسمت جلو به شکل نیم دایره و در قسمت عقب به شکل نیم بیضی است. بر روی لبه­ی بام ایوان، هفت جان پناه چهار پله­ای هر کدام به ارتفاع 129 سانتیمتر با زاویه­ی قایم وجود دارد. در انتهای ایوان سکویی دیده می­شود و بر روی این سکو دو نیم ستون حجاری شده است. این نیم ستون­ها بدون پایه ستون و شامل ساقه ستون و سرستون است. سرستون این نیم ستون­ها به شکل هرم مربع القایده معکوسی (تقلیدی از سرستون­های بیزانسی) است.
دیوارهای داخلی ایوان بزرگ، دارای دو بخش است و هر بخش استادانه تزیین شده و هنوز تمام تزیینات آن بر جای مانده است :

تزیینات نمای ایوان بزرگفرشته ی بال دار در نمای بیرونی ایوان بزرگ

جرزهای دو طرف مدخل ورودی ایوان با نقش یک درخت تخیلی و قوس ایوان با دو ردیف نقوش گیاهی تزیین شده است :
     ردیف پایین گل­های سه برگی دارد که انتهای آن­ها به هم وصل شده است. در مرکز قوس ایوان، هلالی نقش شده که به آن دو رشته روبان آویزان است. در لچکی­های ایوان نیز نقش دو الهه­ی بال­دار (نیکه) دیده می­شود. هرکدام از این الهه­ها دریک دست حلقه­ای روبان­دار و در دست دیگر، جامی پر از مروارید دارند.

تزیینات انتهای ایوان بزرگ

دیوار انتهای ایوان به دو بخش تقسیم شده است. در بالا صحنه­ی تاج ستانی شاه ساسانی و در پایین یک سوارکار نقش شده است

صحنه­ی تاج ستانیسنگ نگاره ی تاج ستانی پادشاه ساسانی از اهورامزدا

در صحنه­ی تاج ستانی، پادشاه ساسانی با صورتی سه رخ و بدنی تمام رخ بر روی سکویی ایستاده است. دست چپ را بر روی قبضه­ی شمشیر گذاشته، دست راست را به طرف نماد اهورامزدا دراز کرده است. جزییات صورت شاه آسیب دیده ولی با توجه به آن چه که باقی مانده است، صورتی فربه، گونه­هایی گوشتالو، چشم­هایی درشت و ابروهایی برجسته دارد. ریش او به وسیله­ی خطوط مواج عمودی نشان داده شده است.
موهای انبوه و مجعد او بر روی شانه­ها ریخته است. این شخص گوشواره­ای بر گوش و گردن­بندی در گردن دارد، گوشواره به شکل حلقه­ی مدوری است و گوی کوچکی به آن آویزان است. گردن بند از دو ردیف مروارید شکل گرفته و در مرکز آن سه دانه­ی درشت مروارید آویزان است.
شاه تاج کنگره داری بر سر دارد، پایه­ی آن با دو رشته مروارید و لاک­های مربع شکل تزیین شده است. در جلوی تاج، شاه ساسانی در حال دریافت تاجهلالی قرار دارد و بر فراز تاج، دو بال عقاب دیده می­شود که نوک آن­ها به طرف داخل خم شده است. در حد فاصل این دو بال، میله­ای عمودی وجود دارد و بر روی آن یک هلال به چشم می­خورد. در داخل هلال نیز گویی بزرگ قرار گرفته است. این شخص پیراهن مروارید دوزی شده­ای پوشیده است و در قسمت بالا تنه­ی آن، بر روی پیراهن تسمه­هایی شامل سه ردیف مهره­های مروارید و پلاک­های مستطیل شکل بسته شده است. کمربند او پهن و با چهار ردیف دانه­های مروارید تزیین شده است. در پایین کمربند، حمایلی جواهر نشان بسته و شمشیری در جلو به آن آویزان است.
نماد اهورامزدا در حال تقدیم تاج به شاه ساسانیدر سمت راست شاه، پیکره­ی اهورامزدا ایستاده بر سکویی با صورت و بدنی تمام رخ نقش شده است. او دست چپ را بر روی سینه گذاشته و با دست راست حلقه­ی روبان داری را به شاه تقدیم می­کند. نقش اهورامزدا دارای صورتی کشیده و ریشی بلند و مخروطی است. موهای انبوه و مجعد او بر روی شانه­هایش ریخته است. او گوشواره و گردن بندی - شبیه به گوشواره و گردن بند شاه - دارد. تاج او کنگره­دار و پایه­ی آن با دو رشته مراورید و پلاک­های مربع شکل تزین شده است. موهای انبوه او بدون پوشش رها شده و پیراهن مروارید دوزی شده­ایی بر تن دارد و روی آن شنل جلو بازی پوشیده است.
در سمت چپ شاه، پیکره­ی آناهیتا با صورت و بدنی تمام رخ، ایستاده بر سکویی نقش نماد آناهیتاشده است. در دست چپ سبوی آب و در دست راست حلقه­ی روبان داری را که به طرف شاه دراز کرده است، دیده می­شود. او صورتی گرد و چانه­ای کوتاه دارد. بخشی از موهای سر او به صورت گیسوی بافته و بخشی دیگر به صورت انبوه دیده می­شود.
آناهیتا گوشواره­ای بر گوش و گردن­بندی در گردن دارد. گوشواره­ی او به شکل حلقه­ی مدور و گوی کوچکی به آن آویزان است و گردن بندش شامل دو ردیف مروارید است. تاج او از دو بخش تشکیل شده است، در قسمت پایه به وسیله­ی دو رشته مروارید و پلاک­های مربع شکل تزین و در بخش بالایی، با ردیفی از پالمت­های شش لبه­ای و پاپیون و روبان بسته شده است. این شخص پیراهن چین­دار مروارید دوزی شده­ای بر تن دارد و بر روی آن شنل جلوباز بلندی پوشیده است. حاشیه­ی این شنل با دو ردیف دانه­های مروارید و قسمت­های دیگر آن به وسیله­ی گل­های سرخ تزیین شده است.

نقش سوارکار

در بخش پایین دیوار انتهای ایوان، نقش یک مرد با صورتی سه رخ و بدنی تمام رخ سوار بر اسب قوی هیکلی کنده شده نقش سوارکاراست. این شخص کلاه­خودی بر سر دارد که تمام صورت و گردن او را به جز چشم­ها پوشانده است. بر روی کلاه­خود، تاجی قرار دارد و بر روی پایه­ی این تاج، نواری با دو ردیف دانه­های مروارید دیده می­شود. این نوار در پشت سر به وسیله­ی پاپیونی بسته شده است. حاشیه­ی بالایی تاج شیارهای عمودی­ای دارد. در بالای تاج، موها به صورت انبوه و بدون پوشش رها شده و به وسیله­ی یک پاپیون و دو روبان بسته شده است.
این شخص پیراهن بلندی با نقش مرغ و ارغن بر تن دارد. بر روی پیراهن، زره­ای زنجیرباف پوشیده که تا روی زانو آمده و کمربندی با طرح­های دایره­ای شکل به کمر دارد. در پایین کمربند، حمایلی با طرح­های هندسی به شکل لوزی و دایره دیده می­شود و تیردانی نیز به آن آویزان است.
نیزه­ی بلندی در دست دارد و سپر مدوری برای دفاع در پیش رو گرفته است. صورت و سینه­ی اسب نیز با زره­ای تیغه­ای پوشیده شده است. بر روی این زره نیز منگوله­هایی دیده می­شود، بر روی کپل اسب نیز منگوله­ای آویزان است و بر روی آن نقش انسان سه سر مشاهده می­شود.
بسیاری از مورخین و جغرافی نویسان دوره­ی اسلامی هم چون «ابن فقیه»، «ابن رسته»، «ابودل»، «مسعودی» و «یاقوت حموی» نقش سوار را خسرو پرویز و اسب را شبدیز معرفی کرده­اند.

دیوارهای جانبی ایوان

دیوارهای جانبی ایوان بزرگ صحنه­ی شکار شاهی را نشان می­دهند. دیوار سمت راست، صحنه­ی شکار گوزن و در دیوار سمت چپ صحنه­ی شکار گراز نقش شده است

صحنه­ی شکار گوزننقش شکار گوزن در دیوار سمت راست ایوان بزرگ

این صحنه در قابی به طول 5 متر و 80 سانتیمتر و عرض 3 متر و 90 سانتیمتر کنده شده است. در این صحنه، سه ردیف فیل­بان، گوزن­ها را از سوی دروازه­ای که در سمت راست حصار تعبیه شده است، به داخل شکارگاه رم می­دهند. این گوزن­ها به دنبال چند گوزن دست آموز که روبانی در گردن دارند، در حال فرار هستند. در درون شکارگاه، شاه در سه حالت نمایش داده شده است :
     در بخش بالا، سوار بر اسب آماده شکار است. او شمشیری مرصع به کمر آویخته و کمانی بر گردن دارد. در پشت سر او زنی دیده می­شود که چتری در بالای سرشاه گرفته است. در پشت سرشاه، سه ردیف زن نقش شده است، دو ردیف اول به حالت احترام ایستاده­اند و ردیف سوم نیز در حال نواختن آلات موسیقی هستند. در مقابل شاه عده­ای از رامشگران بر روی سکویی نشسته­اند. برخی از این رامشگران در حال کف زدن و برخی در حال نواختن چنگ هستند.
     در بخش میانی، اسب شاه در مقابل رامشگران، چهار نعل به دنبال گوزن­ها می­تازد. در پشت سر او نیز شش اسب سوار در حال تاخت هستند.
     در پایین این صحنه، شاه کمان را بر گردن انداخته است. این مجلس نشان می­دهد که شکار پایان یافته است. در سمت چپ حصار، چند نفر شتر سوار، گوزن­های شکار شده را حمل می­کنند.

  

صحنه­ی شکار گراز

این صحنه در قابی به طول 5 متر و 70 سانتیمتر و عرض 4 متر و 13 سانتیمتر کنده شده است. در سمت چپ این قاب، نقش شکار گراز در دیوار سمت چپ ایوان بزرگدوازده فیل که روی هر یک دو نفر سوار شده­اند، در پنج ردیف عمودی نقش شده است. این فیل­بانان در حال رم دادن گرازها از مخفی­گاه باتلاقی خود به درون نیزارها هستند.
     در قمست بالای صحنه­ی شکار، قایق پارویی دیده می­شود و در داخل آن پنج نفر در حال کف زدن هستند. همچنین دو پاروزن در داخل این قایق دیده می­شوند.
     در میان صحنه، شاه در داخل قایقی ایستاده است و در اطراف او نوازندگان زن قرار دارند. شاه با تیر و کمان در حال تیراندازی به دو گرازی است که به سوی او جهیده­اند. در داخل این قایق، چهار نفر دیده می­شوند. نفر اول و پنجم، پاروزن و نفر دوم خدمه­ی شاه است و تیری در دست دارد. نفر چهارم نیز چنگ نوازی است که در حال نواختن چنگ است. در اطراف این قایق، پرندگان و ماهیان در میان گیاهان آبزی در حرکت هستند. در پشت قایق شاه، قایق دیگری که در آن چهار نوازنده­ی دیگر زن در حال نواختن چنگ هستند، دیده می­شود.
     در سمت راست قاب، صحنه­ی پایان شکار نشان داده شده است، در این صحنه، شاه در داخل قایقی ایستاده و کمانی باز را به نشانه­ی پایان شکار در دست چپ گرفته است. برخلاف صحنه­ی قبل، در کمر شاه شمشیری دیده نمی­شود. بر دور سر او هاله­ای قرار دارد. در پشت این قایق، قایق دیگری دیده می­شود که زنان نوازنده بر روی آن در حال نواختن چنگ هستند.
     در پایین این صحنه، نقش پنج فیل سوار در حا ل جمع آوری گرازهای شکار شده، دیده می­شوند. عمل جمع آوری گرازها، به وسیله­ی خرطوم فیل­ها صورت می­گیرد و خدمه با گرزهایی که در دست دارند، ضربه­ی آخر را بر گرازها وارد می­کنند.
     در داخل قاب، در بخش بالا، گرازهای شکار شده بر روی فیل­ها نشان داده شده است و در بخش پایین، گرازها از روی فیل­ها بر زمین گذاشته شده­اند و خدمه در حال قطعه قطعه کردن آن­ها هستند.

تاریخ گذاری

درباره­ی زمان ساخت این ایوان در میان محققین سه دیدگاه وجود دارد :

«اردمان» (Erdmann) ساخت این ایوان را در زمان «پیروز اول» برابر با 448 تا 459 میلادی می­داند.
«هرتسفلد» ساخت آن را به زمان خسرو دوم برابر 590 تا 628 میلادی نسبت می­دهد.
«فن گال» (Von.Gall) معتقد است که این ایوان و نقش­های دیوار انتهای آن، در زمان پیروز اول ساخته شده ولی صحنه­های شکار شاهی در دیوارهای جانبی ایوان متعلق به زمان خسرو دوم است.

امروزه در محافل ایران شناسی نظر هرتسلفد طرفداران بیشتری دارد.

سنگ نگاره­ی دوره­ی قاجار

در بخش فوقانی دیوار سمت چپ ایوان بزرگ، سنگ نگاره­ای رنگی از دوران قاجار با سنگ­نبشته­ای به خط نستعلیق دیده سنگ نگاره ی دوران قاجارمی­شود.
در این سنگ نگاره «محمد علی میرزا دولتشاه» بر روی تختی نشسته، صورتی فربه، ریشی بلند و سیبیلی تاب­دار دارد. تاج او از نوع تاج کنگره­دار و شبیه تاج پدرش «فتحعلی شاه» است. پیراهن چین­دار قرمز رنگی به تن دارد. کمربندی به کمر بسته که پایین آن حمایلی دیده می­شود. به حمایل او شمشیر و خنجری نیز آویزان است.
در کنار او شعری از «بسمل» شاعر کرمانشاهی در مدح او نگاشته شده است. در این شعر، شاعر کوه طاق بستان را به کوه طور و جمال دولتشاه را به جمال حضرت موسی تشبیه کرده و خسرو پرویز را نیز دربان محمدعلی میرزا معرفی کرده است !!
در سمت راست او، «امام قلی میرزا» معروف به «عمادالدوله» به حالت ایستاده، با صورتی سه رخ و بدنی تمام رخ نقش شده است. او دارای ریش کوتاه سیاه رنگی است و تاج جواهر نشانی بر سر دارد. لباسش پیراهن بلندی است که متأسفانه رنگ آن از بین رفته است. وی خنجری در کمر بسته و شمشیری در غلاف به سمت چپ آن آویخته است. در سمت چپ محمدعلی میرزا، پسر دیگرش «محد حسین میرزا» نقش شده است. متأسفانه جزییات صورت وی از بین رفته است. تاج او از نوع تاج­های کنگره­دار و لباسش پیراهن سبز رنگ بلندی است. وی شمشیری در غلاف به حمایلش بسته است.
در جلوی محمدعلی میرزا، «آقا غنی» به حالت ایستاده، با صورت و بدنی تمام رخ نقش شده است. تاج او مخروطی شکل و لباس بلند و قرمز رنگی به تن دارد و به حمایلش خنجری آویزان است.
در سمت چپ سنگ نگاره، سنگ نبشته­ای به خط نستعلیق نوشته شده است. این سنگ نبشته به صورت وقف نامه و مضمون آن حاکی از اختصاص درآمد سه دانگ از مزارع «کبودخانی» برای انجام مراسم عزاداری امام حسین در ماه عاشورا و سایر عزاها است. طبق سنگ نبشته، این سنگ نگاره در سال 1237 هجری قمری به دستور آقا غنی (خواجه باشی محمد علی میرزا) و توسط «میرزا جعفر سنگ تراش» کنده شده است.


بن نوشت­ها :

سازمان میراث فرهنگی استان کرمانشاه
مجموعه­ی راهنمای جامع ایرانگردی (استان کرمانشاه)

دیــدگــاه هـا
اگر درباره ی این نوشتار نگرشی دارید می توانید در این بخش بنویسید :

  • نوشته ی شما پس از پذیرش در اینجا نمایش داده خواهد شد.
  • نوشته هایی که به خط فارسی نیستند پذیرفته نخواهند شد.

نام :
متن :

شماره ی امنیتی* Code


بازدیدها : 1935

  دیدگاه ها : 0
واپسین به روز رسانی ( 04 اسفند 1385 ساعت 01:06 )
 

 
 
     
 
     
 
 
“  اندر پدر و مادر خویش با احترام و نیوشیدار و فرمانبردار باش، چه مرد تا پدر و مادرش زنده است همانند شیری است که اندر بیشه از هیچ کس نترسد و او را که پدر و مادر نیست همانند زن بیوه ای است که چیز از او بستانند و او کاری کردن نتوان و هر کس او را خوار دارد  ”   -  آذرباد مارسپندان
 
     
 
 
این کشور ما باید خرم شود باید بالنده شود - اوستا ، فروردین یشت ، بخش 22
 
 
© 1385 - 1387 همه ی حقوق این تارنما وابسته به «انجمن آريابوم» است - برداشت نوشتارها یا بهره گیری از آن ها با یاد و نام نویسنده نوشتار و نشانی تارنما روا می باشد.
 
پیکربندی برگه : بهزاد فرهانیه
زمان بارگذاری برگه 0.000016 ثانیه