کوه بهستان (بیستون­) که در حدود 2793 متر از سطح دریا ارتفاع دارد در 30 کیلومتری شرق کرمانشاه استوار گردیده است.

نام بیستون واژه «بیسْـتون» (كه امروزه به اشتباه «بیسُـتون» گفته‌ می‌شود) در زمان هخامنشی و شاید پیش از آن، بگونه بَـگَـستانَـه/ بَـغَـستانَـه (= جایگاه خدا) و در زمان‌های بعدی به گونه‌های «بِـهیسـتان/ بیسْـتون/ بـاغـستان/ بُـستان» تغییر حرف و آوا داده است. آنگونه كه از نوشته‌های «دیودور سیسیلی» تاریخ‌نویس یونانی (سده نخست پیش از میلاد بر می‌آید ؛ در زبان یونانی آنرا به شكل بَـغیستانن می‌شناخته‌اند. این نام در آثــار جغــرافیا‌ نویسان پس از اســلام و نیز با اقتباس آن، در زبـان‌ انـــگلیسی و بعضــی دیگر از زبان‌های اروپایی، به گونه تلفظ پهلوی آن یعنی بِـهیستون شناخته شده است.

این کوه در دوره­های مختلف به صورت­های بغستان، بگستان ، بهستان ، بهستون ، بهیستون ، بگیستان و بیستون در متون تاریخ آمده است ، یونانیان نیز آن­را «بگیستان اروس» می­خواندند .
راهی كه امروزه شهرهای همدان، كنگاور، كرماشان (كرمانشاه)، سرپل‌زِهاب، قصرشیرین و خسروی را به سرزمین میاندورود (بین‌النهرین) پیوند می‌دهد؛ همان راه باستانیِ چند هزار ساله است كه سرزمین‌های خاوری و میانی ایران‌زمین را به سرزمین‌های باختری و به بابل و نینوا و دیگر شهرهای میاندورود پیوند می‌داده است. این راه در 30 كیلومتری كرمانشاه، دشت خرم بیستون و دامنه كوه «پَـرو» را در می‌نوردد. این خرمی بیش از هر چیز وامدار رود خروشان گاماسیاب و چشمه باستانیِ همیشه جوشانِ بیستون می‌باشد. در درازای این راه و به ویژه در بیستون، یادمان‌های باستانیِ فراوانی به چشم می‌خورد كه نشانه­ی رویكرد ویژه پیشینیان به این سامان بوده است.
بیستون در دوران­های مختلف تاریخی مورد توجه و مقدس بوده است. موقعیت طبیعی بیستون که در کنار شاهراه و محل عبور و تلاقی همه راه­های باختر ایران قرار گرفته است و چون در دامنه این کوه سرابهای فراوان وجود دارد . در دوران­های مختلف محل توقف کاروان­ها و مسافران بوده است .
شهر بیستون با جمعیت ۲.۴۵۵ در شهرستان هرسین در خاور این استان واقع شده است. این شهر در پای کوهی معروف به همین نام و در مسیر شهر کرمانشاه به همدان واقع شده است. دارای دو دهستان به نام­های چهر و مرکزی می­باشد.

در این منطقه که از دیرباز مورد توجه بوده ، تقریبا از همه­ی دوران­های تاریخی یادگارهایی یافت می شود:
 
1. غار مر خر (مر خریل)

2. غار مر تاریک

3. غار مر آفتاب

4. غار مر دودر

5. غار شکارچیان

6. تپه نادری

7. بقایای نیایشگاهی احتمالا مادی

8. سنگ نگاره و سنگ نبشته­ی داریوش بزرگ

9. سراب بیستون

10. فرهاد تراش

11. مجسمه­ی هرکول و نقش مبهمی از یک شیر و درخت در زیر مجسمه

12.  سنگ نگاره­ی بلاش ( وَلخش ) پارتی همراه با سنگ نگاره­ی آتشدان ( بخوردان ) پارتی

13. نقش برجسته مهرداد ( متریدات ) دوم اشکانی

14.  نقش گودرز دوم اشکانی

15. آتشدان پارتی

16 . بقایای شهر و گورستان پارتی

17. پل دوره ساسانی ( پل خسرو )

18. بقایای دیوار دوره ساسانی (احتمالا بقایای یک سد)

19. سنگ­های تراش خورده­ی ساسانی

20. بقایای بنای نیمه تمام ساسانی

21. جاده­ی ساسانی (جاده تاریخی حاشیه­ی سراب)

22. بقایای کاروانسرای اوایل دوره اسلامی

23. بقایای بنای ایلخانی

24. کاروانسرای شاه عباسی

25. وقف نامه شیخ علیخان زنگنه

26. پل صفوی

متن کامل سنگ نبشته­ی داریوش بزرگ در بیستون

متن کامل سنگ نبشته­های کوتاه بیستون

در گردآوری این بخش از بن نوشت­های(منابع) زیر نیز بهره برده­ایم :

کتیبه ی داریوش بزرگ در بیستون - رضا مرادی غیاث آبادی
كرمانشاهان – كردستان - گلزاری
گزارش کاوش­های باستان شناختی در کنار سراب بیستون - عباس مترجم - زمستان 1379
تارنمای بیستون (bistun.ir)

دیــدگــاه هـا
اگر درباره ی این نوشتار نگرشی دارید می توانید در این بخش بنویسید : نوشته ی شما پس از پذیرش در اینجا نمایش داده خواهد شد. نوشته هایی که به خط فارسی نیستند پذیرفته نخواهند شد.
نام :
متن :
شماره ی امنیتی*

دیدگاه ها : 0