فرگرد چهارم

بخش یکم

1
کسی که از بازگرداندن سپرده ای به دارنده اش، خودداری کند، کردارش بدان ماند که آن سپرده را از دارنده اش دزدیده باشد. تا هنگامی که آن سپرده را در خانه ی خویش نگاه دارد، هر روز و هر شب که بدان دست زند و آن را از خویش بشمارد، بدان ماند که دیگر بار آن را دزدیده باشد.

بخش دوم
(الف)

2
ای دادار جهان استومند ! ای اهوره مزدا ! ای اشون !
شمار پیمان های تو چند است ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
شمار پیمان های من شش است :
نخست «گفتار - پیمان».
دوم «دست - پیمان».
سوم «گوسفند - پیمان».
چهارم «گاو - پیمان».
پنجم «مردم - پیمان».
ششم «کشتزار - پیمان»؛ کشتزاری در زمینی خوب، کشتزاری آباد و بارآور.

بخش دوم
(ب)

3
کسی که گفتار - پیمان را تنها گفتاری بینگارد، باید آن را به دست - پیمان دگرگون کند و بهای دست - پیمان را بدهد.

4
دست - پیمان باید به گوسفند - پیمان دگرگون شود و بهای گوسفند - پیمان را به جای آن بدهند.
گوسفند - پیمان باید به گاو- پیمان دگرگون شود و بهای گاو - پیمان را به جای آن بدهند.
گاو - پیمان باید به مردم - پیمان دگرگون شود و بهای مردم - پیمان را به جای آن بدهند.
مردم - پیمان باید به کشتزار - پیمان دگرگون شود و بهای کشتزار - پیمان را به جای آن بدهند.

بخش دوم
(پ)

5
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گفتار- پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی سیصد برابر ِبهای آن پیمان کند.[1]

6
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دست - پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی ششصد برابر ِبهای آن پیمان کند.

7
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گوسفند - پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی هفتصد برابر ِبهای آن پیمان کند.

8
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گاو - پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی هشتصد برابر ِبهای آن پیمان کند.

9
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که مردم - پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی نهصد برابر ِبهای آن پیمان کند.

10
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که کشتزار - پیمان را بشکند، تا چه اندازه گرفتار گناه خویش شود ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
گناه وی، نزدیک ترین خویشاوندانش را بدهکار ِتاوانی هزار برابر ِبهای آن پیمان کند.

بخش دوم
(ت)

11
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گفتار - پیمان را بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
سیصد تازیانه با اسپهه - اشترا، سیصد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنََ.

12
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دست - پیمان را بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
ششصد تازیانه با اسپهه - اشترا، ششصد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

13
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گوسفند - پیمان را بشکند، پادافره ی گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
هفتصد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتصد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

14
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که گاو - پیمان را بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
هشتصد تازیانه با اسپهه - اشترا، هشتصد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

15
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که مردم - پیمان را بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
نهصد تازیانه با اسپهه - اشترا، نهصد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

16
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که کشتزار - پیمان را بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
هزار تازیانه با اسپهه - اشترا، هزار تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

بخش سوم
(الف)

17
کسی که به آهنگ زدن دیگری برخیزد، گناهش «آگِرِپتَ» است.
کسی که بر سر دیگری فرود آید تا او را بزند، گناهش «اَوَاُیریشتََ» است.
کسی که بدخواهانه آغاز به زدن دیگری کند، گناهش «اَرِدوش» است.
هرگاه پنج بار دیگر بدین کار دست زند، «پـِشوتـَنو» شود.

18
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که به گناه «آگِرِپتَ» آلوده شود، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
پنج تازیانه با اسپهه - اشترا، پنج تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
دومین بار ده تازیانه با اسپهه - اشترا، ده تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
سومین بار پانزده تازیانه با اسپهه - اشترا، پانزده تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

19
چهارمین بار سی تازیانه با اسپهه - اشترا، سی تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
پنجمین بار پنجاه تازیانه با اسپهه - اشترا، پنجاه تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
ششمین بار شصت تازیانه با اسپهه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
هفتمین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

20
کسی که هشتمین بار به گناه «آگِرِپتَ» آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

21
کسی که به گناه «آگِرِپتَ» آلوده شود و از دادن تاوان آن سرباز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

22
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که به گناه «اَوَاُیریشتَ» آلوده شود، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
ده تازیانه با اسپهه - اشترا، ده تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
دومین بار پانزده تازیانه با اسپهه - اشترا، پانزده تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

23
سومین بار سی تازیانه با اسپهه - اشترا، سی تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
چهارمین بار پنجاه تازیانه با اسپهه - اشترا، پنجاه تازیانه با سروشو- چرن.
پنجمین بار هفتاد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتاد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ
ششمین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

24
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که هفتمین بار به گناه «اَوَاُیریشتَ» آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

25
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که به گناه «اَوَاُیریشتَ» آلوده شود و از دادن تاوان آن سرباز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

26
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که به گناه «اَرِدوش» آلوده شود، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
پانزده تازیانه با اسپهه - اشترا، پانزده تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

27
دومین بار سی تازیانه با اسپهه - اشترا، سی تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
سومین بار پنجاه تازیانه با اسپهه - اشترا، پنجاه تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
چهارمین بار هفتاد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتاد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
پنجمین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

28
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که ششمین بار به گناه «اَرِدوش» آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش، دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

29
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که به گناه «اَرِدوش» آلوده شود و از دادن تاوان آن سر باز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش، دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

30
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را بزند و آسیب سختی بدو برساند، پادافره گناهش چیست ؟

31
اهوره مزدا پاسخ داد :
سی تازیانه با اسپهه - اشترا، سی تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
دومین بار پنجاه تازیانه با اسپهه - اشترا، پنجاه تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
سومین بار هفتاد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتاد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ
چهارمین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ

32
کسی که پنجمین بار بدین گناه آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

33
کسی که بدین گناه آلوده شود و از دادن تاوان آن سر باز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

34
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که خون وی را بریزد، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
پنجاه تازیانه با اسپهه - اشترا، پنجاه تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
دومین بار هفتاد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتاد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
سومین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

35
کسی که چهارمین بار بدین گناه آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

36
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که خون وی روان شود و از دادن تاوان آن سر باز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

37
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که استخوانی از وی بشکند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
هفتاد تازیانه با اسپهه - اشترا، هفتاد تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.
دومین بار نود تازیانه با اسپهه - اشترا، نود تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

38
کسی که سومین بار بدین گناه آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

39
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که استخوانی از وی بشکند و از دادن تاوان آن سر باز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

40
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که وی بیهوش شود، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
نود تازیانه با اسپه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

41
کسی که دیگر بار بدین گناه آلوده شود - بی آن که تاوان بارهای پیشین را داده باشد - پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

42
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که دیگری را چنان بزند که وی بیهوش شود و از دادن تاوان این گناه سر باز زند، پادافره گناهش چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
کردار او کردار «پـِشوتـَنو» است و پادافره گناهش دویست تازیانه با اسپهه - اشترا، دویست تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ است.

43
... و اینان از آن پس در زندگی شان اشون و پیرو مَنثَره ی وَرجاوَند و دین اهورایی اند.[2]

بخش دوم
(ث)[3]

44
هرگاه دو تن - خواه همدین، خواه بردار، خواه دوست - با یکدیگر پیمانی ببندند تا یکی کالایی [4] را از دیگری بگیرد یا زنی [5] از خاندان او را به همسری برگزیند یا دانشی را از وی بیاموزد،[6] آن کس که کالایی را خواستار است باید آن را بدو بدهند؛ آن کس که زنی را به همسری برگزیده است باید همسرش را بدو بسپارند تا با او زناشویی کند و آن کس که خواستار دانش دینی است باید مَنثَره ی وَرجاوند را بدو بیاموزند ...

45
... او باید بتواند در نخستین و واپسین بخش روز، در نخستین و واپسین بخش شب، آموزش یابد تا اندیشه اش سرشار از دانش شود و در اشونی به چنان پایگاهی برسد که بتواند در انجمنی بنشیند و سپاس و نیایش پیشکش ایزدان کند؛ که بتواند دانش خویش را پیوسته بیفزاید.
... او باید در بخش میانی روز و بخش میانی شب بیاساید و از آن پس، آموزش خویش را چندان پی گیرد که بتواند همه ی گفتارهای هیربدان پیشین را بیاموزد و بر زبان راند.

بخش سوم
(ب)

46
ای سپیتمان زرتشت !
بشود که در برابر آب و آتش فروزان،[7] کسی گستاخی نورزد و گرفتن وَرزاو یا پوشاکی را که همسایه ای بدو سپرده است، دروغ نخواند.

47
ای سپیتمان زرتشت !
مردی که همسری دارد، برتر از کسی است که همسری ندارد و پسرانی پدید نمی آورد.
کسی که خانه ای دارد، برتر از کسی است که خانه ای ندارد.
کسی که دارایی دارد، بسی برتر از کسی است که هیچ ندارد.

48
... و از میان دو کس، آن یک که خود را با گوشت سیر کند، بیش از آن یک که چنین نکند، از منش نیک سرشار شود.[8]
گرسنه، مرده ای بیش نیست. سیر به ارزش یک «اَسپـِرِنَ»، به ارزش یک گوسفند، به ارزش یک وَرزاو، به ارزش یک آدمی بر گرسنه برتری دارد.

49 (الف)
... سیر می تواند در برابر تاخت و تازهای «اَستو ویذُتو» به ستییزه درایستد. هموست که می تواند در برابر «ایشوش هواثـَختُ» به ستیزه درایستد. هموست که می تواند با نازک ترین جامه در برابر دیو زمستان به ستیزه درایستد. هموست که می تواند در برابر فرمانروای خودکامه و تبهکار به ستیزه درایستد و او را به سر فروکوبد. هموست که می تواند در برابر «اَشموغ» ناپارسا که چیزی نمی خورد، به ستیزه درایستد...[9]

49 (ب)
... در همان نخستین باری که بدین گناه آلوده شود،[10] بی آنکه چشم به راه دومین بار باشد.

50
پادافره چنین گناهی در دوزخ سخت تر از هر درد و آزاری در این جهان است. این پادافره از بریدن اندام های تن آدمی با کاردهای مفرغین نیز هراس انگیزتر است.

51
پادافره چنین گناهی در دوزخ، سخت تر از هر درد و آزاری در این جهان است. این پادافره از میخ کوب کردن اندام های تن آدمی با میخ های مفرغین نیز هراس انگیزتر است.

52
پادافره چنین گناهی در دوزخ، سخت تر از هر درد و آزاری در این جهان است. این پادافره از سرنگون افگندن کسی از بلندای یک صد بالای آدمی به درون پرتگاهی نیز هراس انگیزتر است.

53
پادافره چنین گناهی در دوزخ، سخت تر از هر درد و آزاری در این جهان است. این پادافره از بر دار کشیدن تن آدمی نیز هراس انگیزتر است.

54
در دوزخ پادافره چنین گناهی - گناه کسی که آگاهانه در برابر گوگرد زرین و آب بازشناسنده ی اشه از دروج، «رشن» را گواه گیرد و مهر دروج باشد - سخت تر از هر درد و آزاری در این جهان است.

55
ای دادار جهان استومند ! ای اشون !
کسی که آگاهانه در برابر گوگرد زرین و آب بازشناسنده ی اشه از دروج «رشن» را گواه گیرد و مهر دروج باشد، پادافره گناهش در این جهان چیست ؟
اهوره مزدا پاسخ داد :
هفتصد تازیانه با اسپهه - اشترا، شصت تازیانه با سَرَوشُو - چَرَنَ.

پانوشت ها :

1. در روایات بزرگ، بار گناه تنها بر دوش گناهکار (و نه خویشاوندان وی) گذاشته شده و شماره هایی که در متن به عنوان سیصد تا هزار برابر بهای پیمان آمده، به شماره ی سال هایی که روان گناهکار باید در دوزخ بسر برد، دگرگون شده است.

2. یعنی این گناهکاران، پس از آن که تاوان گناه خویش را دادند و پادافره ی آن را پذیرفتند، مانند دیگر مزداپرستان می توانند در آیین های دینی شرکت کنند.

3. در این بخش باز هم سخن از پیمان ها می رود و جای درست آن پس از بند 16 است.

4. پیمان بر سر کالا، تعریفی است کلی برای پیمان بر سر گوسفند، گاو و کشتزار.

5. زن نیز مانند گله ی گاو یا کشتزار موضوع پیمان واقع می شود و پیمان درباره ی وی در شمار پنجمین گونه ی پیمان هاست و ارزش آن پیمان بیش از پیمان بر سر گله ی گاو و کمتر از پیمان بر سر کشتزار است.

6. پیمان میان شاگرد و آموزگار نیز در همان رده ی پنجم جای می گیرد.

7. آب و آتش فروزان که در برابر آن، آیین سوگند خوردن برگزار می شود.

8. کسانی هستند که روزی را بی خوردن چیزی می گذرانند و از لب زدن به گوشت، خودداری می کنند. ما نیز پرهیز می کنیم؛ اما از هر گناهی در اندیشه و گفتار و کردار، در دین های دیگر، مردمان از خوراک روزه می گیرند؛ اما در دین ما از گناه (صد در، 83)

9. از بند 47 تا این جا فاصله ای است میان بندهای 46 و 49 (ب) و بند 49 (ب) در واقع دنباله ی بند 46 است.

10. همان گناه سوگند دروغ خوردن در برابر آب و آتش فروزان را می گوید که در بند 46 از آن یاد شد.