درباره ی بایزید و کرامت ها و شطحیات [1] او بسیار آمده است. در «طبقات الصوفیه»ی سلمی و «تذکره الاولیا» عطار و «نفحات الانس» جامی و دیگر تذکره ها کرامت های بسیار از او نقل شده است. مولانا در مثنوی به دفعات داستان های زندگی او و شطحیات و احوال او را نقل کرده است.

از جمله این واقعه است که بایزید در یکی از مسافرت های خود که برای زیارت بزرگان عرفا و یا انجام حج می رفت به شهری رسید [2] و سراغ مردان ربانی را گرفت. پیرمردی را بدو نشان دادند. وقتی بایزید او را دید مجذوب صورت نورانی او گردید. آن مرد صاحبدلی درویش و عیال وار و بی چیز بود. از بایزید پرسید : «کجا می روی ؟»
با یزید پاسخ داد : «زیارت حج.»
پیرمرد گفت : «با خود چه داری ؟»
بایزید گفت : «دویست دینار نقره دارم که به گوشه ی ردایم بسته ام.» پیرمرد :

گفت طوفی کن به گردم هفت بار           وین نکوتر از طواف ِحج شمار
و آن درم ها پیش من نه ای جواد        دان که حج کردی و حاصل شد مراد
حق آن حقی که جانت دیده است           که مرا بر بیت خود بگزیده است
کعبه هرچندی که خانه ی براوست          خلقت من نیز خانه سر اوست
عمره کردی عمر ِباقی یافتی                 صاف گشتی بر صفا بشتافتی
تا بکرد آن کعبه را در وی نرفت           وندرین خانه بجز آن حی نرفت
چون مرا دیدی خدا را دیده ای               گرد کعبه صدق بر گردیده ای
خدمت من طاعت حمد خداست           تا نپنداری که حق از من جداست [3]
زین خرد جاهل همی باید شدن              دست در دیوانگی باید زدن [4]

شاید به ظاهر این کار بایزید خلاف عقل و شرع و نوعی دیوانگی بوده است، اما چه به هدف اصلی حج توجه شود کمال خرد در این جنون است که رهایی از پیش ساخته های ذهنی است.

هر چه بینی سود خود زان می گریز           زهر نوش و آب حیوان را بریز
هر که بستاید تو را دشنام ده                    سود و سرمایه به مفبس وام ده
آزمودم عقل دور اندیش را                      عاقبت دیوانه سازم خویش را
عقل را من آزمودم هم بسی                 زین سپس جویم جنون را مَغرَسی [5]

دیوانگی و مستی، یعنی گسستن و بی خبری از پیش ساخته های ذهنی و حجاب نفس و تقلید و عادت، موجب ظهور حقیقت از پشت این دیوار های سخت می شود.

پانوشت ها :

1. شطحیات : سخنانی كه از روی مستی روحانی و عشق باشد.
2. در مقامات شمس نام شهر بصره ذكر شده است.
3. در حدیث قدسی است كه خدا گفت : «انسان سِر ِمن است و من سِر ِاویم»
4. بیت های 2241 تا 2328
5. مَغرَس : محل غرس نهال و درخت - بیت های 2329 تا 2337

دیــدگــاه هـا
اگر درباره ی این نوشتار نگرشی دارید می توانید در این بخش بنویسید : نوشته ی شما پس از پذیرش در اینجا نمایش داده خواهد شد. نوشته هایی که به خط فارسی نیستند پذیرفته نخواهند شد.
نام :
متن :
شماره ی امنیتی*

دیدگاه ها : 0