حکمت طبیعی و نظام فلسفی محمدبن زکریای صیرفی

نویسنده : پرویز اذکائی
انتشارات طرح نو

کتاب «حکیم رازی» از انتشارات «طرح نو» در قطع وزیری و در 934 صفحه تالیف «پرویز اذکائی» است.

در ایران نام «حکیم رازی» مترادف با کاشف الکل و گاهی پزشک کارآزموده و چیره‌دست می‌باشد، در صورتیکه از «حکیم رازی» می‌توان بعنوان یکی از بزرگ­ترین متفکران و فلاسفه­ی شرق نام برد، که به دلیل اینکه فیلسوفی خـِرَدگرا بوده مورد خشم و دشمنی متشرعین و دین باوران تعصبی قرار گرفته است.
به همین دلیل کمابیش کتاب‌ها و آثار «حکیم رازی» در زمینه‌های فلسفی از بین رفته است و تنها نام برخی از کتاب‌های او مانند «مَخارِق ِالنبیا» که شرح معجزات منسوب به پیامبران است در متون دیگر باقی مانده.

حکیم رازی وجه تمایز انسان از جانداران دیگر را خـِرَد و دانایی می‌داند و می‌گوید :

«...اگر انسان خـِرَد و دانش را در باورمندی‌های خود بکار نگیرد، بی‌گمان انکار خـِرَد کرده و به دارایی که خداوند به انسان ارزانی داشته بی‌اعتنایی نموده و در واقع خود را از درجه انسانی تنزل داده و در ردیف جانداران دیگر قرار داده است...»

می‌دانیم که چالش و گفتگوی دین‌باوران و خردگرایان سراسر ِروزگاران درباره‌ی ایده‌آلیسم یا مینوگرایی و ماتریالیسم یا گیتی‌گرایی بوده و هست. استاد پرویز اذکائی در کتاب «حکیم رازی» مکتب ماتریالیستی یا دهری‌گری در ایران با پیشینه‌ای دیرین را به شرح تمام بازگو نموده است.

این کتاب در هفت فصل و هر فصل در چند بخش تالیف شده است. موضوع کتاب حکمت طبیعی و نظام فلسفی رازی است. خواننده‌ی کتاب با درک فلسفه‌ی تجربه‌گرایی رازی، دیگر در فلسفه و اندیشه‌ی ایرانی جایی برای «متافیزیک» نمی‌یابد.

خلاصه اینکه فلسفه­ی رازی همین است و چون این فلسفه از بن ایرانی است باید پذیرفت که همچنانکه «حکیم فردوسی» حماسه‌ی ملی ایران را در «شاهنامه» احیا نموده است، بحق می‌توان اندیشه‌ها و آثار حکیم رازی را «شاهنامه فلسفی» ایران نامید که از آبشخور این «شاهنامه فلسفی» خیام‌ها و سهروردی‌ها سیراب گشته‌اند.