نویسنده : دکتر هوشنگ طالع

انتشارات سمرقند

این کتاب ارزشمند که در هفت گفتار تهیه شده است و دارای پیوست­های متنوعی از عهدنامه­ها و قراردادهای صلح و نقشه­های مختلف از وضعیت مناطق اشغال شده و عملیاتی است، به بررسی ریشه­های تاریخی جنگ ایران و عراق از آغاز رژیم پهلوی تا پس از جنگ و قرارداهای پس از آن پرداخته است.

در پیشگفتار این کتاب می­خوانیم :

با درهم شکسته شدن ارتش ایران در بهمن ماه 1357 خورشیدی، منطقه­ی خاورمیانه، شاخ آفریقا و برخی مناطق همسایه، دچار خلاء قدرت گردید.
ارتش ایران که در آن زمان به عنوان پنجمین نیروی نظامی غیر هسته­ای جهان به شمار می­رفت، نقش تعیین کننده­ای در ثبات خاورمیانه (به ویژه منطقه­ی خلیج فارس) و شاخ آفریقا بازی می­کرد.

نخستین پی­آمد عدم حضور ارتش قدرتمند ایران، لشکرکشی اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان بود که هنوز سرزمین هم­خانمانان افغانستانی ما، در آتش آن بیداد می­سوزد.

دومین پی­آمد آن تجاوز نظامی آمریکا به ایران بود که به ماجرای «طبس» مشهور است.

و سومین پیامد آن، فاجعه­ی یورش نظامی عراق به خاک ایران بود. البته با وجود از هم گسیختگی ارتش ایران، حکومت عراق جرات تجاوز به ایران را نداشت.
حکومت عراق هنوز خاطره­ی ماجراجویی خود در سال 1353 و بهای سنگینی را که مجبور به پرداخت آن شد را از یاد نبرده بود.
ارتش ایران پانزده ساعت پس از حمله­ی غافلگیرانه­ی ارتش عراق و اشغال برخی پاسگاه­های مرزی، در یک پدآفند همه جانبه، ده­ها کیلومتر در خاک آن کشور پیشروی نمود و متجاوز از روی ناچاری به شورای امنیت سازمان ملل متحد، متوسل شد.

اما، شبه کودتای «نوژه» که بدون تردید طراح آن سازمان اطلاعات عراق با راهبری برخی سازمان­های اطلاعاتی غرب بود، به یاری حکومت عراق آمد. در پی­آمد شبه کودتای نوژه، لشکر 92 زرهی اهواز، یعنی نیرومندترین یگان رزمی منطقه، لطمه­ای سخت خورد، به نیروی هوایی صدمه­های زیادی وارد آمد و نیروهای ویژه صدمه­های فراوان دید.
البته در این میان از نقش عوامل چپ در تحریک عوامل راست در ضربه زدن به ارتش نباید غافل بود. چپ می­دانست که به هر نسبت که ارتش ضعیف شود بخت بلشویک­ها برای رسیدن به آب­های گرم خلیج فارس، بیشتر خواهد بود. اما راست گرایان در چه اندیشه­ای بودند ؟

از یاد نبریم که هنوز بیش از 74 ساعت از ماجرای شبه کودتای نوژه نگذشته بود که حکومت عراق از راه هوا، زمین و دریا، سرزمین ایرانیان را مورد تجاوز گسترده قرار داد.

گفتار نخست : حکومت زاده­ی استعمار
گفتار دوم : ریشه­های اختلاف و قراردادهای مرزی در غرب ایران زمین
گفتار سوم :عراق در تدارک یورش نظامی
گفتار چهارم : اقدام­های دشمنانه­ی عراق
گفتار پنجم : نبرد در جبهه­ی نظامی
گفتار ششم : جنگ در جبهه­ی سیاسی - تبلیغاتی
گفتار هفتم : تجاوز عراق در رابطه با حقوق بین الملل
پیوست­ها
نقشه­ها